Haqqə surəsi — Ayə 8

1) Bəzi sözlərin izahı:

• فَهَلْ تَرَىٰ: "Görürsənmi?", "görə bilirsənmi?" mənasındadır. Burada sual, əslində, qarşı tərəfə bir həqiqəti dərk etdirmək üçün verilir.
• لَهُم: "Onlar üçün", "onlardan" mənasında olub, əvvəlki ayələrdə bəhs edilən inadkâr qövmlərə — Ad və Səmud xalqlarına işarə edir.
• مِّن بَاقِيَةٍ: "Baqiyə" sözü "qalan, davam edən, sağ qalan" deməkdir. Burada "heç bir qalıq", "heç bir sağ qalan nəsil", "heç bir əsər-əlamət" mənasını verir.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə, Allahın Öz qüdrəti ilə haqqı yalan sayan, peyğəmbərləri təkzib edən və yer üzündə təkəbbürlə gəzən qövmləri necə məhv etdiyini xatırladır. Ad və Səmud xalqları öz güclərinə, sərvətlərinə və tikililərinə arxalanırdılar. Lakin Allahın əzabı onlara yetişdiyi zaman nə bir qala, nə bir sığınacaq, nə də bir köməkçi onları xilas edə bilmədi. Onlar bir anda yox oldular; nə bir nəsil, nə bir iz, nə də bir xatirə qaldı.

Bu ayə bizə xəbərdarlıq edir: küfr və inad üzərində israr edənlərin aqibəti həmişə eyni olur. Allahın qanunu dəyişməzdir. Əgər bir qövm Allaha qarşı çıxar, haqqı yalan sayar və zülmə dalarsa, onların da sonu eyni olacaqdır. Bu dünyada qazandıqları güc, mal-dövlət və nüfuz onları Allahın əzabından qurtara bilməz.

Lakin bu ayə yalnız qorxu deyil, həm də düşünməyə çağırışdır. İnsan bu keçici dünyaya aldanmamalı, özünü əbədi hesab etməməlidir. Bu gün var olan bir çox güclü dövlətlər, sərvət sahibləri və nüfuzlu şəxslər sabah yox ola bilərlər. Əgər onların arxasınca gedən bir iz, bir əsər qalmırsa, bəs bizim özümüzdən sonra nə qalacaq? Yaxşı əməllər, təmiz iman və Allahın razılığı... Bunlar qalıcıdır.

Ey insan! Sən də bir gün bu dünyadan köçəcəksən. Səndən sonra nə qalacaq? Bir saray, bir şöhrət, bir ad-san... yoxsa Allahın yanında qazandığın savab və bağışlanma? Bu ayə bizə xatırladır ki, əsl qalıcı olan yalnız Allahdır və Onun yolunda qazandıqlarıdır. Gəlin, keçici olanlara deyil, qalıcı olanlara sarılaq. Gəlin, Quranın nuru ilə qəlbimizi işıqlandıraq və Allahın əzabından qorxub, rəhmətinə sığınaq. Çünki O, tövbə edənləri bağışlayan və rəhm edəndir.