Аль-Хакка сүресі — Аят 8

1. Сөздердің мағынасы:

• فَهَلْ — "сонда... ма?" деген сұрақ мәнін білдіреді.
• تَرَى — "көресің бе?", "байқайсың ба?" дегенді білдіреді.
• لَهُم — "оларға", "олар үшін" деген мағынада.
• مِن — мұнда "ешбір" деген күшейтпелі мән береді.
• بَاقِيَةٍ — "қалатын нәрсе", "тірі қалатын жан", "қалдық" деген мағынаны білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Алланың әдет-ғұрыптары мен өткен халықтардың тағдыры туралы әңгіменің жалғасы ретінде келеді. Алдындағы аяттарда Ад және Сәмуд қауымдарының қалай жойылғаны баяндалады: оларға ауыр апат келді, олардың ішіндегі ешкім де аман қалмады. Енді осы аятта Алла Тағала адамзатқа ой салып: "Сонда сол қауымдардан тірі қалған бір жанды, немесе олардан қалған ешбір ізді көресің бе?" — деп сұрайды. Яғни, олардың бәрі жойылып кетті, олардан ешқандай қалдық, ешқандай тірі қалған адам, тіпті олардың бар болғанын еске салатын ешбір нышан қалмады. Бұл — Алланың әділ жазасының қаншалықты қатал әрі түбегейлі екенін көрсететін мысал. Сол халықтар өздерінің күш-қуатына, байлығына, ұрпағына сенген еді, бірақ Алланың әмірі келгенде олардың ешқайсысы да құтыла алмады. Бұл аят адам баласына өткендердің тағдырынан ғибрат алуға, Алланың құдіреті мен әділдігін мойындауға шақырады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Алла Тағаланың құдіреті шексіз: Ол қалаған қауымды түбегейлі жойып, олардан ешбір із қалдырмауға қабілетті.
• Дүниелік күш-қуат, байлық, ұрпақ адамды Алланың жазасынан құтқара алмайды.
• Өткен халықтардың тағдыры — бізге ғибрат. Олардың жойылып кетуі бізді Аллаға бойсұнуға, күнәлардан сақтануға шақырады.
• Бұл аят Исламға деген қызығушылықты арттырады: өйткені Ислам адамды Алланың әділдігі мен рақымын түсінуге, өткендердің тағдырынан сабақ алуға бастайды.
• Құран Кәрімнің әдеби-рухани күші: қысқа ғана сөздермен үлкен мағына беріп, адамның жүрегіне әсер етеді, ойландырады және иманды нығайтады.