A'rof surasi — Oyat 14

Kalimalarning ma'nolari:

• أَنظِرْنِي: Meni kechiktir, muddatimni uzaytir, o‘limimni keyinga sur.
• يَوْمِ يُبْعَثُونَ: Ular (odamlar) qayta tiriltiriladigan kun, ya'ni qiyomat kuni.

Tafsir:

Iblis Alloh taoloning rahmatidan umidini uzgach, O‘zining mag‘rurligi va dushmanligini yashira olmay, Allohdan o‘ziga muhlat berishni so‘radi. U: "Ey Robbim, meni qiyomat kunigacha kechiktir, o‘limimni keyinga sur", dedi. Uning maqsadi shu muhlat ichida odam zotidan qo‘lidan kelgancha ko‘pini yo‘ldan ozdirish, ularni Allohning to‘g‘ri yo‘lidan adashtirish edi. U o‘limni tatib ko‘rmaslikni ham xohladi, chunki qiyomat kunidan keyin o‘lim yo‘q. Ammo Alloh uning bu iltimosini to‘liq qabul qilmadi, balki uni ma'lum bir vaqtgacha — birinchi nafxa (sur) chalinishigacha muhlat berdi. O‘shanda u ham boshqa maxluqotlar qatori o‘limni totadi. Bu muhlat unga qiyomat kunigacha emas, balki faqat belgilangan vaqtgacha berildi.

Foydalar:

• Bu oyat Iblisning odamzodga bo‘lgan dushmanligi qanchalik chuqur ekanini ko‘rsatadi. U qiyomat kunigacha muhlat so‘rab, butun umri davomida odamlarni yo‘ldan ozdirishga ahd qildi. Demak, mo‘min banda doimo hushyor bo‘lishi, Iblisning hiyla-nayranglaridan ogoh bo‘lishi kerak.
• Alloh taoloning hukmi g‘olibdir. Iblisning so‘rovi qabul qilingan bo‘lsa-da, u faqat ma'lum vaqtgacha muhlat oldi. Bu esa Allohning irodasi va hikmati hamma narsadan ustun ekanini bildiradi.
• Iblisning muhlat so‘rashi bizga shuni o‘rgatadiki, dushman qanchalik kuchli bo‘lmasin, uning hokimiyati cheklangan. Allohning himoyasi ostidagi bandalar uchun Iblisning hiylalari zarar yetkaza olmaydi.
• Bu oyatda mo‘minlarga sabr va taqvo o‘rnatishga da'vat bor. Chunki Iblisning va'dasi — odamlarni adashtirish, ammo Allohning va'dasi — mo‘minlarga yordam berish va ularni jannatga kiritishdir. Allohning va'dasi haqdir va u albatta amalga oshadi.