سوره انفال — آیه 21

معانی کلمات:

• «سَمِعْنَا»: شنیدیم (با گوش ظاهری).
• «لَا یَسْمَعُونَ»: نمیشنوند (یعنی شنیدنِ همراه با تدبّر و پذیرش ندارند).

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! شما را از این بازمیداریم که مانند کسانی باشید که وقتی آیات خدا بر آنان تلاوت میشد، با زبان میگفتند: «شنیدیم»، اما در حقیقت با گوش دل نمیشنیدند و از آنچه میشنیدند پند و عبرت نمیگرفتند. این گروه، منافقان و مشرکانی هستند که سخن حق را با گوش ظاهری دریافت میکردند، ولی قلبهایشان از تصدیق و پذیرش آن خالی بود؛ بنابراین، شنیدن آنان هیچ اثری در ایمان و عملشان نداشت و مانند کسانی بودند که اصلاً نشنیدهاند. خداوند مؤمنان را از این رفتار برحذر میدارد تا مبادا با بیتوجهی به آیات الهی و عمل نکردن به آنها، همانند این گروه شوند.

فواید و پیامهای آیه:

• ایمان تنها به شنیدنِ ظاهری نیست؛ بلکه شنیدنِ حقیقی، شنیدنِ همراه با تدبّر، پذیرش قلبی و عمل به مقتضای آن است.
• انسان باید از نفاق و دورویی بپرهیزد و میان گفتار و کردار خود هماهنگی ایجاد کند.
• تلاوت قرآن و شنیدن آیات الهی، زمانی سودمند است که با تفکر و خشوع همراه باشد و در زندگی انسان تغییر ایجاد کند.
• این آیه هشداری است برای همه مسلمانان که مبادا به ظاهرِ دین اکتفا کنند و از حقیقت و روح آن غافل بمانند.