سوره انفال — آیه 35

معانی کلمات:

• مُکاء: سوت کشیدن با دهان، یعنی صفیر کشیدن و سوت زدن.
• تَصْدِیَة: کف زدن و دست زدن، به گونهای که صدای آن بلند شود.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، عبادت و به اصطلاح «نماز» مشرکان را در کنار خانهی خدا (مسجد الحرام) توصیف میکند و میفرماید که این عملِ آنان چیزی جز سوت کشیدن و کف زدن نبود. آنان به جای عبادت و نیایش، با این کارها میخواستند پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) و مسلمانان را در طواف و عبادتشان آزار دهند و مزاحمت ایجاد کنند. این رفتار آنان نشان میداد که هیچ حرمتی برای خانهی خدا و عبادت قائل نیستند و دین و آیینشان چیزی جز مسخره و بازی نیست.

سپس خداوند به آنان خطاب میکند و میفرماید: «پس بچشید عذاب را به سبب کفری که میورزیدید.» این عذاب، همان کشته شدن و به اسارت گرفته شدن آنان در جنگ بدر بود که به دست مسلمانان صورت گرفت و نتیجهی مستقیم کفر و تکذیب آنان نسبت به خدا و رسولش بود. این عذاب، هم در دنیا دامنگیر آنان شد و هم در آخرت عذابی سختتر در انتظارشان است.

فواید و پیامهای آیه:

• عبادت و اعمالی که بر پایهی شرک و کفر باشد، نه تنها ارزشی ندارد، بلکه باعث خشم خداوند و نزول عذاب میشود.
• مسخره کردن دین و شعائر الهی، از بزرگترین گناهان است و انسان را از رحمت خدا دور میکند.
• سنت الهی بر این است که کسانی که با دین خدا دشمنی کنند و بندگان خدا را بیازارند، در همین دنیا نیز نتیجهی عمل خود را ببینند و گرفتار مجازات شوند.
• این آیه نشان میدهد که خداوند از بندگانش عبادت خالصانه میخواهد، نه ظاهری که خالی از روح و معنا باشد؛ چرا که عبادت واقعی، فروتنی و خشوع در برابر پروردگار است.