Abasa surasi — Oyat 5

Kalimalarning ma'nolari:

• استغنى – o'zini boy ko'rib, Alloh va iymondan behojat deb hisoblamoq, o'z mol-mulkiga ishonib, hidoyatdan yuz o'girmoq.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga nisbatan mehr bilan tanbeh berib, shunday deydi: "Bas, kim o'zini boy ko'rib, sendan va sen olib kelgan iymondan behojat deb hisoblasa, ya'ni mol-mulki va dunyoviy boyligi tufayli o'zini kifoya qilgan deb o'ylab, Allohning hidoyatiga muhtoj emasman, desa..." Bu kishi o'zining mol-dunyosiga ishonib, haqdan yuz o'girgan, o'zini o'zi aldagan kimsadir. Payg'ambarimiz (s.a.v.) esa unga yuzlanib, uning iymonga kelishiga umid qilib, u bilan suhbatlashar edilar. Alloh taolo bu bilan Payg'ambarga ishora qilmoqdaki, bunday kimsaning iymonga kelishi yoki kelmasligi senga hech qanday zarar keltirmaydi, sen uning hidoyati uchun qayg'urib, o'zingni qiynamagin. Chunki uning qalbi boylik va dunyo bilan to'lib, haqiqatni qabul qilishga tayyor emas.

Foydalar:

1. Bu oyatdan o'rganamizki, insonning qalbi boylik va dunyo muhabbati bilan to'lib qolsa, u haqni qabul qilishdan yuz o'giradi. Shuning uchun mo'min kishi qalbini dunyo muhabbatidan tozalab, Allohning zikri va iymon bilan boyitishi lozim.
2. Hidoyat va iymon Allohning in'omi bo'lib, u faqat Alloh xohlagan kishilarga nasib bo'ladi. Payg'ambar (s.a.v.) ham hidoyat berishga qodir emas, balki uning vazifasi faqat yetkazishdir. Bu esa bizga ta'lim beradiki, biz ham boshqalarni to'g'ri yo'lga chaqirishda o'z vazifamizni ado etamiz, natija esa Allohning ixtiyoridadir.
3. Boylik va mansab insonni mag'rurlikka olib borishi mumkin, shuning uchun har bir mo'min o'zini kamtar tutib, har doim Allohga muhtoj ekanini esda saqlashi kerak. Kimki o'zini Allohdan behojat deb hisoblasa, u eng katta ziyonda ekanini bilishi lozim.
4. Bu oyatda Alloh taoloning Payg'ambarga bo'lgan mehr-muhabbati ko'rinadi — u zotni ortiqcha qayg'urishdan saqlab, uning qalbini taskin beradi. Bu esa bizga o'zaro munosabatlarda ham mehr va rahmdillik bilan muomala qilishni o'rgatadi.