Аль-Инфитар сүресі — Аят 6

1. Сөздердің мағынасы:

• يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ — «Уа, адам баласы!» — бұл жерде жалпы адамзатқа қаратылған үндеу.
• مَا غَرَّكَ — «Сені не алдап, не адастырды?» — «ғарра» етістігі алдау, еліктіру, сенімді теріс пайдалану мағынасын береді.
• بِرَبِّكَ — «Раббың туралы» — яғни Жаратушың, Иең, Тәрбиелеушің.
• الْكَرِيمِ — «Кәрім» — шексіз жомарт, жақсылығы мол, берекелі, асыл.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта адам баласына тікелей қаратып, ойландыратын сұрақ қояды: «Уа, адам! Сені Жаратушыңның әмірінен бас тартуға, Оған қарсы келуге не итермеледі? Сені Раббыңның разылығынан алыстатып, бейқамдыққа салған не нәрсе?»

Бұл сұрақ айыптау мен ескерту ретінде қойылып отыр. Адам баласы Аллаһтың әмірлерін орындамай, тыйғандарынан тыйылмай, кейде тіпті қияметті, қайта тірілуді жоққа шығарады. Осындай жағдайда оған: «Сені осылай етуге не мәжбүрледі?» — деп сұрақ қойылады.

Аллаһ оны дереу жазаламай, мұрсат беріп, кешіктіріп отыр. Бұл — Оның шексіз жомарттығы мен рақымдылығының белгісі. Адам баласы осы мұрсатты дұрыс пайдаланып, тәубеге келіп, Раббысына бойсұнуы керек еді. Алайда кейбіреулер осы кешіктіруді «есеп жоқ» деп ойлап, адасуға түседі.

Адамды Аллаһқа қарсы келуге итермелейтін себептер — надандық, пайдакүнемдік, нәпсіқұмарлық, дүниеқоңыздық, шайтанның азғыруы. Бірақ осының бәрі — алданыш қана. Шынайы ақиқат — Аллаһтың алдында әр адам жауап беретіндігі.

Аллаһ «Кәрім» деп сипатталып отыр, яғни Ол шексіз жомарт. Осы жомарттығының өзі адамды Оған деген махаббатқа, шүкіршілікке, бойсұнуға жетелеуі тиіс. Ал егер адам осы жомарттықты теріс пайдаланып, күнәға батса, онда ол өз-өзін алдағаны.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһ Тағала адамға тікелей қаратып, оның жүрегіне әсер ететін сұрақ қояды — бұл адамды ойлануға, өзін-өзі тексеруге шақырады.
• Аллаһтың «Кәрім» есімі — Оның шексіз жомарттығы мен кешірімділігін білдіреді. Бұл адамды Оған жақындауға, тәубе етуге ынталандырады.
• Аллаһтың жазаны кешіктіруі — рақымдылық пен мұрсат беру. Бұл адамға тәубеге келуге мүмкіндік.
• Адам баласын Аллаһқа қарсы келуге итермелейтін нәрселердің бәрі — алданыш. Шынайы пайда — Аллаһқа бойсұнуда.
• Бұл аят әр адамды өз өмірін, мақсатын, Раббысымен қарым-қатынасын ойлауға шақырады.
• Ислам — адамды ойлануға, жауапкершілікті сезінуге, Жаратушысын тануға шақыратын дін. Бұл аят сол шақырудың бір көрінісі.
• Құран — адам жүрегіне әсер ететін, оны ойландыратын, тура жолға бастайтын кітап. Оның әр аятында хикмет пен ғибрат бар.