سوره انشقاق — آیه 20

معانی کلمات:

• فما لهم: چه شده است آنان را، یعنی چه چیز مانعشان شده است.
• لا یؤمنون: ایمان نمیآورند (به خدا و روز قیامت).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه با لحنی پرسشی و تعجبآمیز میفرماید: این کافران را چه شده است که با وجود این همه آیات و نشانههای روشن، باز هم ایمان نمیآورند؟ چه چیزی آنان را بازداشته است از اینکه به خدا و روز قیامت باور آورند؟ این پرسش، پرسشی است که بیانگر شگفتی از حال آنان است؛ زیرا دلایل و براهین حق آنقدر آشکار و روشن است که هیچ بهانهای برای آنان باقی نمیماند. آنان با دیدن نشانههای قدرت خدا در آفرینش آسمان و زمین، و با شنیدن آیات قرآن که حق را روشن میسازد، باز هم از پذیرش حق سر باز میزنند و راه کفر و انکار را در پیش میگیرند. این رفتار آنان نه از روی نادانی و جهل است، بلکه از روی عناد و لجاجت است؛ زیرا در دلهایشان حقیقت را میدانند، اما تکبر و هواهای نفسانی مانع از تسلیم شدنشان در برابر حق میشود. خداوند در ادامه این سوره میفرماید که برای این منکران، عذابی دردناک آماده شده است، در حالی که مؤمنان راستین که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، پاداشی جاودانه و بیپایان خواهند داشت.

فواید و پیامهای آیه:

• ایمان، امری اختیاری و برخاسته از اراده انسان است؛ اما کسانی که حقیقت را میدانند و عمداً آن را انکار میکنند، در پیشگاه خدا مسئول و گناهکارند.
• نشانههای خداوند در آفرینش و در قرآن، آنقدر روشن است که هیچ عذری برای نپذیرفتن حق باقی نمیماند؛ پس انسان باید با دلی باز و خالصانه در برابر حق تسلیم شود.
• لجاجت و تکبر در برابر حق، از بزرگترین موانع هدایت است و انسان را از رحمت الهی محروم میسازد.
• این آیه هشداری است به همه ما که اگر حقیقت را شناختیم، در پذیرش آن تردید نکنیم و با ایمان و عمل صالح، خود را از عذاب الهی رهایی بخشیم و به پاداش جاودانه او امیدوار باشیم.