Inshiqoq surasi — Oyat 20

Kalimalarning ma'nolari:

• Famā lahum: Ularga nima bo'ldi? Nima sababdan?
• Lā yu'minūn: Iymon keltirmaydilar, ishonmaydilar.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda kofirlarning holatini taajjub va inkor bilan bayon qilmoqda: "Ularga nima bo'ldiki, iymon keltirmaydilar?!" Ya'ni, ularga haq yo'l ko'rsatildi, payg'ambar yuborildi, Qur'on nozil qilindi, oyatlar va mo''jizalar namoyon bo'ldi. Shuncha dalil-u hujjatlar ochiq-oydin ko'rsatilganidan keyin ham ular iymon keltirmaydilar. Bu holat aql bovar qilmaydigan darajada g'alati va hayratlanarli holatdir.

Ularga Qur'on tilovat qilinganda sajda qilmaydilar, undagi xabarlarni tasdiqlamaydilar. Ularning fe'l-atvori yolg'onchi va haqdan yuz o'giruvchi bo'lishdir. Alloh ularning qalblarida yashirgan narsalarini — ya'ni Qur'on haq ekanini bilishlariga qaramay, o'jarlik va takabburlik qilishlarini to'liq biluvchidir.

Bu oyatda Alloh taolo Payg'ambarimizga (sollallohu alayhi va sallam) kofirlarga og'riqli azobning bashoratini berishni buyuradi. Ammo iymon keltirgan va solih amallar qilgan mo'minlarga esa, oxiratda uzilmaydigan va kamaytirilmaydigan ajr borligini xabar qiladi.

Foydalar va saboqlar:

1. Iymon — bu aql va dalil bilan qabul qilinadigan haqiqatdir. Dalillar aniq bo'lgach, iymon keltirmaslik uchun uzr yo'q.
2. Insonning iymon keltirmasligi bilimsizlikdan emas, balki o'jarlik, takabburlik va dunyo manfaatlariga berilishdan kelib chiqadi.
3. Qur'on oyatlariga quloq tutish, ularni tinglaganda sajda qilish va taslim bo'lish — mo'minning belgisidir.
4. Alloh bandalarning yashirin niyatlarini biluvchidir. Qalbda yashirilgan o'jarlik ham, samimiy iymon ham Unga oshkordir.
5. Iymon keltirganlarga beriladigan ajr abadiy va to'liqdir — bu mo'minlar uchun eng buyuk bashorat va umiddir.
6. Bu oyat har bir insonni o'z holatiga nazar solishga, qalbini tekshirishga va haqni qabul qilishga chorlaydi.