سوره فجر — آیه 24

معانی کلمات:

• یا لیتنی: ای کاش من (عبارتی برای ابراز حسرت و پشیمانی شدید).
• قدّمت: از پیش فرستاده بودم، پیش انداخته بودم (یعنی در دنیا کار نیکی انجام داده بودم که نتیجهاش به آخرت برسد).
• لحیاتی: برای زندگیم (منظور زندگی حقیقی و جاودان در آخرت است، نه زندگی زودگذر دنیا).

تفسیر آیه:

در آن هنگامهی هولناک قیامت، انسانِ غافل که در دنیا به فکر آخرت نبود، با دیدن عذاب و محرومیت از رحمت الهی، فریاد حسرت برمیآورد و با نهایت پشیمانی میگوید: «ای کاش در دنیا برای این زندگیِ حقیقیام (زندگی آخرت) توشهای فرستاده بودم!» او اکنون بهخوبی درمییابد که زندگی دنیا با همهی لذتها و مال و منالش، چیزی جز گذرا و فریبنده نبود و زندگی حقیقی، همان زندگی جاودان در سرای آخرت است. او آرزو میکند که ای کاش در دنیا اعمال صالح، ایمان و کارهای نیکی انجام داده بود که اکنون مایهی نجات و سعادت او در این زندگی ابدی میشد. اما این پشیمانی و حسرت، دیگر سودی ندارد و تنها بر شدت عذاب و اندوه او میافزاید.

فواید و پیامهای آیه:

1. شناخت زندگی حقیقی: این آیه به ما میآموزد که زندگی حقیقی و جاودان، آخرت است و زندگی دنیا صرفاً یک گذرگاه و مزرعهای برای آن است. پس نباید فریب جلوههای فریبنده دنیا را خورد و آن را هدف نهایی خود قرار دهیم.
2. اهمیت توشه برداشتن: انسان عاقل، برای هر سفری توشه برمیدارد. سفر آخرت، طولانیترین و مهمترین سفر است و توشهی آن، ایمان و عمل صالح است. باید از فرصت گرانبهای عمر در دنیا برای این سفر، توشه برداریم.
3. پرهیز از غفلت: این آیه هشداری است برای رهایی از غفلت. نباید آنقدر درگیر امور دنیا شویم که از هدف اصلی آفرینش و آمادگی برای آخرت بازبمانیم، چرا که پشیمانی در آن روز، هیچ سودی نخواهد داشت.
4. رحمت و عدالت الهی: خداوند با بیان این صحنههای حسرتبار، در واقع راه رستگاری را به ما نشان میدهد و با رحمت خود، ما را از سرنوشت شوم غافلان باخبر میسازد تا با انتخاب آگاهانه، به سعادت ابدی دست یابیم.