سوره فجر — آیه 23

معانی کلمات:

• جیء بجهنم: جهنم را حاضر میکنند و میآورند.
• یتذکّر: پند میگیرد و به یاد میآورد.
• أنّی له الذکری: از کجا و چگونه این تذکر و پند برای او سودمند خواهد بود؟

تفسیر آیه:

در آن روز عظیم و هولناک، جهنم را با تمام هول و وحشتش حاضر میکنند و به نمایش میگذارند؛ چنانکه با هفتاد هزار مهار کشیده میشود و با هر مهار، هفتاد هزار فرشته آن را میکشند. در آن هنگام، انسانِ کافر و گناهکار به یاد میآورد که در دنیا چه کوتاهیها و طغیانهایی کرده و چه فرصتهایی را برای توبه و عمل صالح از دست داده است. اما این تذکر و پشیمانی در آن روز چه سودی برای او دارد؟! زیرا آن روز، روزِ جزا و حساب است، نه روزِ عمل و توبه. فرصتِ بازگشت و جبران در دنیا بود که او با غفلت و سرکشی از دستش داد و اکنون که پردهها کنار رفته و حقیقت را میبیند، پشیمانی و یادآوری هیچ فایدهای برایش ندارد و درِ بازگشت به روی او بسته است.

فواید و درسهای آیه:

• انسان باید از فرصتِ گرانبهای زندگی در دنیا برای توبه و اصلاح خود استفاده کند و به تأخیر انداختنِ بازگشت به سوی خدا را به هیچ وجه جایز نشمارد.
• پشیمانی و توبه تنها در دنیا پذیرفته است؛ در آخرت، حسرت و ندامت هیچ سودی برای انسان ندارد.
• عظمت و هولناکی روز قیامت و حضور جهنم در آن روز، هشداری است برای بیداری دلهای غافل و ترغیب به پرهیز از گناه و توجه به عبادت و بندگی.
• این آیه نشان میدهد که خداوند در نهایتِ عدل و رحمت، راهِ بازگشت را در دنیا برای بندگان باز گذاشته و هیچ بهانهای برای انسان باقی نگذاشته است؛ پس سعادت در گروِ استفاده از همین فرصتِ دنیوی است.