Layl surasi — Oyat 13

Kalimalarning maʼnolari:

• لَلْآخِرَةَ – oxirat hayoti, keyingi dunyo.
• الْأُولَىٰ – birinchi hayot, yaʼni dunyo hayoti.

Tafsir:

Alloh taolo Oʻzining cheksiz fazli va hikmati ila bandalariga ikkita yoʻlni — hidoyat yoʻlini va zalolat yoʻlini bayon qilishni Oʻz zimmasiga olgan. U zotning mulkida butun borliq, jumladan, oxirat hayoti ham, dunyo hayoti ham mavjuddir. Hech bir mavjudot, xoh u farishta boʻlsin, xoh paygʻambar, xoh inson boʻlsin, bu ikki olamning birortasiga toʻliq egalik qila olmaydi. Faqat Allohning Oʻzi bu ikki dunyoda xohlaganicha tasarruf qiladi, xohlagan bandasiga dunyoda neʼmat beradi, xohlaganiga oxiratda saodat ato etadi. Uning hukmi hech qanday kuch bilan cheklanmaydi va Uning inoyati hech qanday sharoitga bogʻliq emas. Demak, inson qaysi yoʻlni tanlamasin, oxir-oqibat Allohning huzuriga qaytadi va Uning adolatli hukmiga duch keladi.

Foydalar:

• Alloh taoloning ikkala olam ustidan toʻliq hokimiyati bor ekan, moʻmin inson qalbi dunyo neʼmatlariga bogʻlanib qolmaydi, balki asosiy maqsadini oxirat saodatini qozonish deb biladi.
• Ushbu oyat insonga kuchli umid bagʻishlaydi: agar Allohning mulkida hamma narsa boʻlsa, unda Uning rahmati va fazli hech qachon cheklanmaydi, har qanday duoyu iltijo Uning dargohida ijobat topishi mumkin.
• Bu haqiqat musulmonni kamtarlikka undaydi: dunyodagi har qanday boylik, mavqe va qudrat vaqtinchalikdir, asl egalik faqat Allohga xosdir. Shuning uchun inson dunyoga berilib ketmasdan, oxiratini obod qilishga intilishi lozim.