Leyl surəsi — Ayə 3

Söz izahı:

• وَمَا: Burada "و" hərfi qasəm (and) mənasındadır, "ما" isə "o kəs ki" mənasında olub, Uca Allaha işarə edir.
• الذَّكَر: Kişi cinsi, erkək.
• الْأُنثَىٰ: Qadın cinsi, dişi.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə Özünün qüdrətinə and içərək buyurur ki, O, kişi və qadın cinsini — yəni bütün bəşəriyyətin əsasını təşkil edən iki növü yaratmışdır. Burada andın məqsədi insanın diqqətini yaradılışın möcüzəsinə yönəltməkdir. Allah təkcə bir fərdi deyil, bütün insan nəslini bu iki cins vasitəsilə vücuda gətirmişdir. Bu yaradılışda sonsuz hikmət, qüdrət və mərhəmət vardır.

Bu ayə bir öncəki ayələrlə birlikdə gəlir: Allah gecəyə, gündüzə və kişi ilə qadının yaradılışına and içir ki, insanların əməlləri müxtəlifdir — kimi dünya üçün çalışır, kimi isə axirət üçün. Beləliklə, insan öz yaradılışı üzərində düşünməli və bu iki cinsin varlığındakı ilahi hikməti dərk etməlidir.

Ey insan! Sənin varlığın təsadüf nəticəsi deyil. Səni yoxdan var edən, kişi və qadını bir-birinə möhtac edən, onların birləşməsindən yeni həyatlar yaradan Allahdır. Bu yaradılışdakı nizam və ahəng Onun vahidliyinin ən açıq dəlillərindəndir. Gəl, bu dəlillər üzərində düşün və səni yaradan Rəbbinə yönəl. O, səni sevir və səni doğru yola yönəltmək istəyir. Quran bu cür ayələrlə qəlbini oyadır ki, sən də yaradılışın məqsədini anlayasan və şükr edənlərdən olasan.