Layl surasi — Oyat 3

Kalimalarning ma'nolari:

• Va mā – "Va shu narsaga qasamki" degan ma'noni bildiradi. Bu yerda "mā" so'zi qasam (ont) ma'nosida kelgan bo'lib, "narsa" yoki "zot" ma'nosini anglatadi.
• Xalaqa – yaratdi, paydo qildi.
• Az-zakar – erkak jinsi.
• Al-unsā – ayol jinsi.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda kecha, kunduz va ularning yaratilishidagi hikmatlardan so'ng, erkak va ayol jinslarining yaratilishiga qasam ichmoqda. Ya'ni, Alloh taolo erkak va ayolni O'z hikmati bilan yaratganini, ularning har birini alohida fazilat va vazifalar bilan ajratganini ta'kidlamoqda. Bu yerda "mā" so'zi "zot" ma'nosida bo'lib, Allohning O'ziga ishora qiladi yoki yaratilgan narsaga qasam ma'nosida keladi. Ba'zi ulamolar bu bilan Odam alayhissalom va Momo Havoni nazarda tutilganini, boshqalar esa umuman erkak va ayol jinslarining barchasini nazarda tutilganini aytganlar.

Alloh taolo erkak va ayolni yaratishda buyuk hikmatlar borligini, ularning bir-birini to'ldirishi, naslning davom etishi, oila qurish va insoniyatning yashashi uchun bu juftlik zarurligini bayon qilmoqda. Bu oyatda Allohning qudrati va hikmati namoyon bo'ladi – U har bir jinsga xos xususiyatlar, qobiliyatlar va vazifalar bergan.

Foydalar:

• Alloh taoloning yaratishidagi qudratini tan olish va Uning hikmatiga ishonish – insonning iymonini mustahkamlaydi.
• Erkak va ayolning yaratilishidagi farqlar – Allohning hikmatidan ekanini anglash, ular o'rtasidagi munosabatlarda hamjihatlik va o'zaro hurmatni kuchaytiradi.
• Inson o'z jinsiga xos fazilatlarni rivojlantirish va Alloh bergan vazifalarni ado etishga intilishi kerak.
• Bu oyat insonni yaratilishdagi go'zallik va mukammallik haqida fikr yuritishga, shukr qilishga undaydi.