سوره یوسف — آیه 103

معانی کلمات:

• «حَرَصْتَ»: تلاش و کوشش فراوان کردی، سخت کوشیدی.
• «بِمُؤْمِنین»: ایمان آورنده به تو و آنچه آوردهای.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! بیشتر مردم، هر چند که تو بسیار تلاش و کوشش کنی و در راه هدایتشان سخت بکوشی، ایمان نمیآورند و به تو ایمان نمیآورند. این حقیقت را بدان که هدایت و ایمانآوردن مردم به دست تو نیست؛ بلکه به مشیت و خواست خداوند است. اوست که هر که را بخواهد هدایت میکند و هر که را بخواهد گمراه میگذارد. پس بر این امر اندوهگین مباش و خود را به زحمت مینداز. تو وظیفهات رساندن پیام و دعوت به سوی حق است، نه اجبار مردم به ایمان. بیشتر مردم به دلیل پیروی از هوای نفس و غفلت از نشانههای الهی، از پذیرش حق سرباز میزنند، حتی وقتی دلایل روشن و معجزات آشکار را میبینند.

فواید و پیامهای آیه:

• پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) و همه مبلغان دین، نباید از ایماننیاوردن مردم ناراحت و غمگین شوند؛ چرا که هدایت تنها به دست خداست و وظیفه آنان تنها ابلاغ و دعوت است.
• این آیه تسلیتی برای مؤمنان است که در برابر لجاجت و عناد کافران، مأیوس نشوند و بدانند که ایمان هدیه الهی است و تنها کسانی آن را دریافت میکنند که خداوند خیرشان را بخواهد.
• انسان باید در دعوت به خیر و نیکی تلاش کند، اما نتیجه را به خدا واگذارد؛ این یعنی توکل بر خدا و رضایت به قضای او.
• نشانههای حق و دلایل روشن، برای همه آشکار است، اما پذیرش آنها نیازمند قلبی پاک و ارادهای خالص است که تنها با لطف الهی حاصل میشود.