سوره یوسف — آیه 59

معانی کلمات:

• جَهَّزَهُم: آنان را آماده و مجهز ساخت، بار و توشه آنان را فراهم کرد.
• بِجَهَازِهِمْ: به وسایل و توشه سفرشان (آذوقه و بار).
• أُوفِی الْکَیْلَ: پیمانه را کامل و تمام میدهم، بدون کم و کاست.
• خَیْرُ الْمُنزِلِینَ: بهترینِ پذیراییکنندگان و مهماننوازان.

تفسیر آیه:

هنگامی که یوسف (علیهالسلام) برادران خود را با بار و توشهای که خواسته بودند تجهیز کرد و آذوقه آنان را کامل و آماده ساخت، به آنان فرمود: «برادری را که از پدرتان دارید (بنیامین) نزد من بیاورید؛ زیرا شما گفتید که برادری از جانب پدر دارید که او را همراه نیاوردهاید.» او این درخواست را مطرح کرد تا بتواند برادر تنی خود بنیامین را به نزد خود بیاورد و نقشهای را که در دل داشت عملی سازد. سپس برای ترغیب آنان و اطمینانبخشی به ایشان فرمود: «آیا نمیبینید که من پیمانه را کامل میدهم و در مهماننوازی و پذیرایی از شما کوتاهی نمیکنم و بهترینِ پذیراییکنندگان هستم؟» او بدین وسیله به آنان اطمینان داد که اگر برادرشان را بیاورند، نهتنها از احسان و نیکویی او بهرهمند خواهند شد، بلکه بار و توشه بیشتری نیز دریافت خواهند کرد.

فواید و پیامهای آیه:

1. مهماننوازی و احسان به دیگران از صفات والای انسانی و مورد تأکید اسلام است؛ یوسف (علیهالسلام) با وجود آنکه برادران در حق او بدی کرده بودند، با آنان با کرامت و نیکی رفتار کرد و این درس بزرگی است که نیکی را با بدی پاسخ ندهیم.
2. وفای به عهد و کامل دادن حق مردم از اصول اخلاقی و اقتصادی اسلام است؛ یوسف (علیهالسلام) در مقام قدرت، پیمانه را کامل میداد و بر این فضیلت تأکید کرد تا نشان دهد که امانتداری و عدالت در معامله، نشانه ایمان است.
3. استفاده از ابزارهای مشروع برای رسیدن به اهداف خیر جایز است؛ یوسف (علیهالسلام) با درخواست آوردن برادر، زمینه را برای تحقق اراده الهی و نجات خانوادهاش فراهم کرد و این نشان میدهد که تدبیر و برنامهریزی در مسیر خیر، پسندیده است.
4. خوشرفتاری با مهمان و تأمین نیازهای او موجب جلب محبت و اعتماد دیگران میشود و درهای خیر و برکت را میگشاید.