سوره یوسف — آیه 84

معانی کلمات:

• تَوَلَّىٰ عَنْهُمْ: از آنان روی گردانید و اعراض کرد.
• یَا أَسَفَىٰ: افسوس و اندوه شدید بر چیزی که از دست رفته است.
• ابْیَضَّتْ عَیْنَاهُ: سیاهی چشمانش از بین رفت و سفید شد.
• کَظِیم: کسی که اندوه خود را در دل پنهان میکند و آن را آشکار نمیسازد.

تفسیر آیه:

حضرت یعقوب علیهالسلام پس از شنیدن سخنان فرزندانش که از او خواستند به برادرشان یوسف توجه کند، از آنان روی گردانید و اعراض کرد؛ زیرا سخنانشان او را آزرده بود و انتظار دلسوزی از آنان را نداشت. او در آن لحظه با دلی سرشار از اندوه، فریاد زد: «ای افسوس و دریغ بر یوسف!» این جمله نشان میدهد که یاد یوسف همچنان در دل او زنده بود و هیچ چیز نمیتوانست این غم را از دلش بزداید.

در ادامه، خداوند میفرماید که چشمان یعقوب از شدت اندوه و گریههای فراوان، سفید شد و بینایی خود را از دست داد. او آنقدر گریسته بود که سیاهی چشمش از بین رفته بود، اما با این حال، این مصیبت را در دل پنهان میکرد و شکایت خود را جز به درگاه خداوند نمیبرد. او «کَظیم» بود؛ یعنی انسانی که اندوه خود را در دل نگه میدارد و آن را بر زبان نمیآورد و به کسی ابراز نمیکند، مگر به پروردگارش. این صبر و پنهانکاری، نشانهای از ایمان عمیق و توکل او به خداوند بود.

فواید و پیامهای آیه:

• محبت پدر به فرزند، یک عاطفه طبیعی و ارزشمند است که در سیره انبیاء نیز دیده میشود و نباید آن را ضعف شمرد.
• صبر در برابر مصیبت، به معنای نبودِ اندوه نیست؛ بلکه به معنای خویشتنداری و پنهان کردن ناراحتی از دیگران و شکایت نکردن به خلق است.
• انسان مؤمن در برابر سختیها، به خداوند پناه میبرد و راز دل خود را تنها با او در میان میگذارد؛ چنانکه یعقوب علیهالسلام چنین کرد.
• این آیه به ما میآموزد که در برابر مشکلات بزرگ، نباید امید خود را از دست بدهیم و باید بدانیم که پس از هر سختی، گشایشی از جانب خداوند خواهد آمد؛ همانگونه که سرانجام، یوسف به پدر بازگردانده شد.