سوره یوسف — آیه 85

معانی کلمات:

• تَفْتَأُ: به معنای «دست برنمیداری» و «باز نمیایستی» است؛ یعنی پیوسته و مداوم.
• حَرَضًا: به کسی گفته میشود که بر اثر بیماری یا اندوه شدید، به مرز نابودی رسیده و بدنش فرسوده و پژمرده شده باشد؛ همچون جامهای که کهنه و مندرس شده است.
• الْهَالِكِينَ: به معنای هلاکشدگان و مردگان است.

تفسیر آیه:

پسران یعقوب (علیهالسلام) که دیدند پدرشان همچنان در غم و اندوه فراق یوسف (علیهالسلام) دست و پا میزند و از شدت حسرت، روزبهروز ضعیفتر و رنجورتر میشود، با نگرانی و اعتراض به او گفتند: «به خدا سوگند! تو آنقدر از یوسف یاد میکنی و در اندوه او فرو میروی که یا بدنت فرسوده و نابود میشود و به ورطهی مرگ نزدیک میگردی، یا اینکه واقعاً جان خود را از دست خواهی داد و هلاک خواهی شد.» آنان با این سخن، میخواستند پدر را از این همه غم و اندوه بیرون آورند و او را به صبر و آرامش دعوت کنند، اما یعقوب (علیهالسلام) در پاسخ، راز درونی خود را با آنان در میان گذاشت و فرمود: «من شکایت غم و اندوهم را تنها به درگاه خدا میبرم و از او چیزی میدانم که شما نمیدانید.»

فواید و پیامهای آیه:

• محبت پدر به فرزند، یکی از عمیقترین و راستینترین عواطف انسانی است؛ اما نباید آنچنان در اندوه و حسرت غرق شد که انسان را از پا درآورد و به مرز نابودی برساند. اسلام به ما میآموزد که در برابر مصیبتها، صبر پیشه کنیم و به خدا توکل نماییم.
• این آیه نشان میدهد که حتی پیامبران الهی نیز در برابر فراق عزیزان، احساسات انسانی دارند و گریه و اندوه آنان نهتنها مذموم نیست، بلکه نشانهی عمق ایمان و محبت آنان است؛ اما آنان هرگز به یأس و ناامیدی نمیرسند و به رحمت الهی امیدوار میمانند.
• یادآوری این نکته که غم و اندوه اگر از حد بگذرد، میتواند جسم و جان انسان را فرسوده کند، ما را به مراقبت از سلامت روانی و جسمی خود دعوت میکند و میآموزد که در مصیبتها، به جای غرق شدن در حسرت، به درگاه خدا پناه ببریم و از او یاری بخواهیم.
• این آیه همچنین به ما میآموزد که اطرافیان و نزدیکان ما، در مواقع سختی، میتوانند با نصیحت و محبت، ما را از پرتگاه ناامیدی نجات دهند و این خود نشانهای از رحمت الهی در قالب همراهان مهربان است.