Yusuf surasi — Oyat 95

Kalimalarning ma'nolari:

• Tollohi: Alloh nomi bilan qasam ichish.
• Dalolat: Adashish, xato yo'ldan borish, to'g'ri yo'ldan chetga chiqish.
• Qadim: Eski, avvalgi, o'tmishdagi.

Tafsir:

Yoqub alayhissalomning huzurida bo'lganlar — ya'ni uning farzandlari yoki nabiralari — uning Yusufni eslab yig'lashini, unga bo'lgan muhabbat va sog'inchni har safar yangilashini ko'rib, hayrat va o'kinch bilan dedilar: "Alloh nomi bilan qasamki, sen haqiqatan ham o'sha eski adashishingda davom etayapsan. Sen Yusufni sevishda, uni yo'qotishga chidolmaslikda va u tirik ekaniga bo'lgan umidingda hamon o'sha avvalgi xatoingda turibsan. Sen uni ko'rishni orzu qilasan, lekin u allaqachon o'lgan, deb o'ylaymiz. Shu sababli ham bizning nazarimizda sen to'g'ri yo'ldan adashgansan."

Ular bu so'zlarni Yoqub alayhissalomning Yusufga bo'lgan muhabbatini ortiqcha deb bilganlari uchun aytishdi. Holbuki, Yoqub alayhissalomning Yusufga bo'lgan muhabbati payg'ambarlik darajasidagi pokiza muhabbat bo'lib, u Alloh taoloning irodasi va ilhomi bilan edi. Uning Yusufni ko'rish umidi esa, Alloh bergan xabar va orzu emas, balki chin iymon va ishonch edi.

Foydalar:

1. Inson o'z yaqinlariga nisbatan sabr-toqatli bo'lishi va ularning xato fikrlariga chidashi kerak. Yoqub alayhissalom o'z oilasi tomonidan "adashgan" deb atalishiga qaramay, ularga nisbatan yaxshi munosabatda bo'ldi va ularni duo qilishda davom etdi.
2. Haqiqiy muhabbat va sadoqat — insonning qalbida mustahkam o'rin tutadi. Yoqub alayhissalomning Yusufga bo'lgan muhabbati yillar o'tishiga qaramay so'nmasdan, balki kuchayib bordi. Bu esa musulmon kishining yaqinlariga bo'lgan mehr-muhabbati qanchalik chuqur bo'lishi kerakligini ko'rsatadi.
3. Inson o'z e'tiqodi va umidida mustahkam bo'lishi kerak, hatto atrofdagilar uni masxara qilsa ham. Yoqub alayhissalom o'z umididan qaytmadi va oxir-oqibat Alloh taolo uning umidini ro'yobga chiqardi. Bu mo'min kishiga Allohga bo'lgan ishonchini hech qachon yo'qotmaslik kerakligini o'rgatadi.
4. Alloh taoloning va'dasi haqdir. Yoqub alayhissalomning Yusufni ko'rish umidi — bu Allohning va'dasiga bo'lgan ishonch edi. Har bir musulmon Allohning va'dasiga ishonib, sabr qilishi va umidini uzmasligi lozim.