سوره حجر — آيت 11

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• يَأْتِيهِم: انهن وٽ اچي ٿو.
• رَّسُولٍ: الله جو نبي ۽ پيغام رسان.
• يَسْتَهْزِئُونَ: اهي مذاق ڪندا هئا، ٺٺوليون ۽ حقارت ڪندا هئا.

2) تفسير:

اي نبي! تنهنجي امت کان اڳ به اسان ڪيترن ئي گروهن ڏانهن پنهنجا رسول موڪليا. پر انهن اڳين قومن جو اهو ئي طريقو رهيو ته جڏهن به انهن وٽ ڪو رسول آيو، انهن سندس مذاق اڏايو، سندس ٺٺوليون ڪيون ۽ سندس دعوت کي حقير سمجهي رد ڪيو. يعني اهو ساڳيو رويو جيڪو مڪي جي مشرڪن تنهنجي سان رکيو آهي، سو ڪو نئون نه آهي، پر اڳين گمراهه قومن به پنهنجن رسولن سان اهڙو ئي سلوڪ ڪيو هو. ان ۾ تنهنجي دل کي تسلي ۽ همت آهي ته تون پنهنجي راهه ۾ اڪيلو نه آهين، ۽ اهي مخالف به ڪو نيارو طريقو نه ٿا اختيار ڪن.

3) استنباط ۽ فائدا:

• دعوت جي راهه ۾ صبر: هي آيت ٻڌائي ٿي ته حق جي دعوت ڏيندڙن کي هميشه مخالفت ۽ مذاق جو منهن ڏيڻو پيو آهي، تنهنڪري مومن کي مايوس نه ٿيڻ گهرجي.
• نبي ڪريم ﷺ جي دل جي تسلي: الله پنهنجي نبي ﷺ کي اهو ٻڌائي تسلي ڏني ته اڳين انبياء سان به اهڙو ئي سلوڪ ٿيو هو، تنهنڪري هي ڪو نئون امتحان نه آهي.
• تاريخ مان سبق: اڳين قومن جي ان رويي جو نتيجو سندن تباهي ٿيو، جنهن مان عقل وارا سبق وٺي سگهن ٿا.
• اسلام جي سچائي: اهو حقيقت آهي ته جيترو به مخالفت ۽ مذاق ٿيو، الله جو دين قائم رهيو ۽ غالب ٿيو، جنهن مان دل کي يقين ۽ مضبوطي ملي ٿي.
• محبت ۽ رغبت: قرآن اهڙيون حقيقتون بيان ڪري ٻڌائي ٿو ته هي دين انبياء جي مشڪل راهه جو تسلسل آهي، ۽ ان تي قائم رهڻ ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابي آهي.