سوره حجر — آيت 18

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• اسْتَرَقَ السَّمْعَ: چوريءَ سان ڪن ڏيڻ، ڪنهن جي ڳالهه لڪيءَ طرح ٻڌڻ.
• فَأَتْبَعَهُ: پوءِ ان جو پيڇو ڪيو، ان کي ورتو.
• شِهَابٌ مُّبِينٌ: روشن ۽ چمڪندڙ باهه جو شعلا يا ٽڙندڙ تارو.
• الْمَلَأِ الْأَعْلَىٰ: مٿاهين مجلس، يعني ملائڪن جي مجلس.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان حقيقت جو بيان آهي ته شيطانن ۽ جنن کي آسمانن جي خبرن ٻڌڻ کان روڪيو ويو آهي. انهن مان جيڪو به ڪڏهن لڪيءَ طرح مٿاهين مجلس يعني ملائڪن جي ڳالهه ٻڌڻ جي ڪوشش ڪندو آهي، ته ان کي هڪ روشن ۽ چمڪندڙ باهه جو شعلا پيڇو ڪري پڪڙي ٻاري ڇڏيندو آهي. اهو شهاب (ٽڙندڙ تارو) ان کي ساڙي ڇڏيندو آهي ته جيئن هو آسماني خبرون حاصل نه ڪري سگهي. البت اهو ٿي سگهي ٿو ته شيطان پنهنجي ساٿي ۽ دوستن تائين ڪا اڌوري ڳالهه پهچائي ڇڏي، پر ان کان اڳ جو اهو شهاب ان کي ساڙي، اهو پنهنجي دوستن کي ڪا هڪ ٻه ڳالهه ٻڌائي ڇڏيندو آهي، جنهن کي ڪاهن ۽ نجومي ماڻهو وٺي وڃن ٿا ۽ ان ۾ سوين ڪوڙ ملائي ماڻهن کي گمراهه ڪن ٿا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• غيب جي ڄاڻ صرف الله جي اختيار ۾ آهي: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته آسمانن جون خبرون ۽ غيب جي ڄاڻ ڪنهن به مخلوق جي وس ۾ نه آهي. جيڪڏهن شيطان به ان کي چوريءَ سان حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪن ٿا ته انهن کي سزا ملندي آهي. اهو اسان کي سيکاريندو آهي ته غيب جي ڄاڻ لاءِ صرف الله تي ڀروسو ڪجي ۽ ڪاهنن، نجوين ۽ جوتشيَن جي وٽ نه وڃجي.
• قرآن جي حفاظت ۽ حقانيت: جڏهن آسمانن تي اهڙي پهراڻي آهي ته ڪا به شيطاني طاقت وحيٰ ۾ مداخلت نه ڪري سگهي، ته پوءِ اهو يقين وڌندو آهي ته قرآن مجيد مڪمل طور تي محفوظ ۽ الله جو پاڪ ڪلام آهي.
• شيطان جي ڪمزوريءَ جو اظهار: هي آيت ڏيکاري ٿي ته شيطان ۽ جن ڪيترا ئي ڪمزور آهن. اهي الله جي حڪم اڳيان بيوس آهن. اهو اسان کي همت ڏئي ٿو ته اسان شيطان کان نه ڊڄون، بلڪه صرف الله تي ڀاڙيون ۽ ان جي پناهه وٺون.
• اسلام جي سچائيءَ جو ثبوت: اهڙيون آيتون اسان کي ٻڌائين ٿيون ته قرآن ۾ اهڙيون ڳالهيون بيان ٿيل آهن جيڪي انسان جي علم کان ٻاهر آهن، ۽ اهي سائنسي حقيقتن سان به ٺهڪندڙ آهن. اهو قرآن جي معجزه هجڻ جو ثبوت آهي ۽ اسان جي ايمان کي وڌيڪ مضبوط ڪري ٿو.
• نيڪيءَ ۽ تقويٰ جي ترغيب: جيئن شيطان کي آسمانن کان روڪيو ويو آهي، تيئن اسان کي به گناهن ۽ حرام ڪمن کان پرهيز ڪرڻ گهرجي، ته جيئن اسان الله جي رحمت ۽ برڪتن جا حقدار بڻجي سگهون.