Hijr surasi — Oyat 19

Kalimalarning ma'nolari:

• Madadnā: Yoyib, kengaytirib qo'ydik.
• Rawāsī: Tog'lar (erning tebranishini barqaror qiluvchi mustahkam tog'lar).
• Mavzūn: O'lchovli, aniq miqdorda belgilangan, o'z o'lchovi va tartibiga ega bo'lgan narsa.

Tafsir:

Alloh taolo o'z qudrati va hikmatini namoyon etib, yer yuzini insonlar va boshqa maxluqotlar uchun yoyib, kengaytirib qo'ydi. Yerni tekis va yashashga qulay qilib, unda odamlar va jonivorlar osoyishta yashashlari uchun zamin hozirladi. So'ngra yerga mustahkam tog'larni o'rnatdiki, ular yerni tebranishdan, silkinishdan saqlaydi. Chunki yer o'z tabiatiga ko'ra harakatlanuvchi bo'lib, tog'lar uning barqarorligini ta'minlaydi. Shuningdek, Alloh yerdan har xil turdagi o'simliklar, mevalar va ne'matlarni o'stirib chiqardi. Bularning barchasi aniq o'lchov va tartib asosida yaratilgan — har bir narsa o'ziga xos miqdorda, o'z vaqtida va o'z joyida paydo bo'ladi. Bu o'simliklarning har biri insonlar va hayvonlar ehtiyojiga qarab, Allohning hikmati bilan belgilangan o'lchovda yaratilgandir. Bu yerda "har bir narsadan o'lchovli" degani, yerdan chiqadigan har bir narsa — meva, don, o't, daraxt — o'zining xos xususiyati, miqdori va foydasi bilan aniq o'lchovga ega ekanini bildiradi. Bu esa Allohning har bir ishida hikmat va tartib borligini ko'rsatadi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat Allohning buyuk qudratini va yaratishdagi mukammalligini ko'rsatadi. Yerning yoyilishi, tog'larning o'rnatilishi va o'simliklarning o'stirilishi — bularning barchasi Allohning cheksiz kuchi va hikmatining dalilidir. Inson bu manzaralarga nazar solib, Yaratganga iymon keltiradi.
2. Yerdagi har bir narsaning o'lchovli va tartibli ekanligi — hayotdagi barcha narsalar Allohning rejasi va hikmati bilan sodir bo'lishini anglatadi. Bu esa musulmonni sabr-qanoatga, ishonch va tavakkulga chorlaydi.
3. Yer yuzidagi ne'matlar — o'simliklar, mevalar, tog'lar — inson uchun Allohning rahmati va inoyatidir. Bu ne'matlarga shukr qilish, ularni asrash va ulardan to'g'ri foydalanish har bir musulmonning vazifasidir.
4. Ushbu oyat insonni tabiatga, atrof-muhitga e'tibor bilan qarashga, undagi go'zallik va tartibdan ibrat olishga undaydi. Yaratilgan har bir narsada Allohning alomatlari bor, shuning uchun aqlli inson bu alomatlardan saboq oladi.
5. Yerning barqarorligi va undagi hayotning davomiyligi — Allohning insonlarga bo'lgan rahmatining namunasidir. Bu rahmatni his qilgan inson Allohga yaqinlashadi, ibodatini oshiradi va Uning amrlariga itoat qilishga intiladi.