Surat Al-Hijr — Ayat 32

1) Tegese tembung-tembung kang perlu dijlentrehake:

• إِبْلِيسُ (Iblis): Iku jenengé makhluk saka golongan jin kang dibangkangake saka rahmaté Allah, asalé saka gen.
• مَا لَكَ (mā laka): Tembung pitakon kang tegesé "ana apa karo kowé?" utawa "apa sing marakake kowé?" — yaiku pitakon kang ngemu surasa ngecam lan nggugat.
• أَلَّا تَكُونَ (allā takūna): Tegesé "ora dadi kowé" utawa "kowé ora melu".
• السَّاجِدِينَ (as-sājidīn): Wong-wong kang padha sujud, yaiku para malaikat kang sujud marang Nabi Adam atas dhawuhé Allah.

2) Isiné tafsir:

Ing ayat iki, Allah ngunandika marang Iblis sawisé Iblis ora gelem sujud marang Nabi Adam, dene para malaikat kabèh padha sujud manut dhawuhé Allah. Allah banjur ndangu: "Hé Iblis, ana apa karo kowé, kok kowé ora melu bebarengan karo wong-wong kang padha sujud?"

Pitakon iki dudu pitakon kanggo nggolèk wangsulan — amarga Allah mesthi wis ngerti apa sing ana ing atiné Iblis — nanging pitakon kang ngemu surasa nggugat, ngecam, lan ngetokake kesalahane Iblis. Tegesé: apa ta kang ngalang-alangi kowé lan nyegah kowé saka sujud bebarengan karo para malaikat kang padha netepi dhawuh-Ku?

Iblis sakjané wis ngerti dhawuhé Allah, nanging dheweké nolak amarga kesombongane. Dheweké rumangsa luwih mulya tinimbang Nabi Adam amarga asalé saka gen, dene Nabi Adam asalé saka lemah. Mula pitakoné Allah iki dadi bukti kang cetha yèn Iblis iku wong kang mbangkang kanthi sengaja, dudu amarga ora ngerti utawa lali.

Saka kene kita ngerti yèn sujud marang Nabi Adam iku dudu sujud ibadah marang manungsa — amarga sujud ibadah mung kena marang Allah — nanging sujud penghormatan lan netepi dhawuhé Allah. Para malaikat padha netepi, dene Iblis mbangkang amarga kesombongane.

3) Piwulang lan faedah kang bisa dijupuk:

• Kesombongan iku lawangé kufur: Iblis iku makhluk kang pinter lan tau ngibadah, nanging kesombongane marakake dheweké dibuwang saka rahmaté Allah. Mula kita kudu ngati-ati marang rasa sombong lan rumangsa luwih mulya tinimbang liyan.
• Netepi dhawuh iku tandha taqwa: Para malaikat padha sujud tanpa mbantah, mula padha pinaringan kamulyan. Dadi wong Islam kudu manut marang dhawuhé Allah kanthi legawa, sanajan ora mesthi ngerti hikmahe.
• Allah iku Maha Ngerti lan Maha Adil: Pitakoné Allah marang Iblis nuduhake yèn saben tumindak kita bakal dipertanggungjawabake. Ora ana kang bisa ndhelikake apa-apa saka Allah.
• Tobat iku luwih becik tinimbang mbangkang: Iblis nalika disalahake malah tambah sombong lan nantang, mula kita kudu nulad para malaikat lan para nabi kang tansah bali marang Allah.
• Islam iku agama kang ngajeni dhawuh: Kanthi maca lan nggatekake ayat iki, kita saya tresna marang Al-Qur'an amarga isiné tansah nuntun manungsa marang dalan kang bener lan ngedohake saka watak Iblis.