سوره حجر — آيت 32

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• يَا إِبْلِيسُ: اي ابليس! (ابليس شيطان جو نالو آهي).
• مَا لَكَ: توکي ڇا ٿيو؟ تنهنجو ڇا حال آهي؟
• أَلَّا تَكُونَ: ته تون نه ٿئين.
• مَعَ السَّاجِدِينَ: سجدو ڪندڙن سان گڏ.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ ابليس کي مخاطب ٿي فرمايو ته اي ابليس! توکي ڇا ٿيو آهي ۽ ڪهڙي شيءِ توکي روڪيو آهي جو تون انهن سان گڏ نه ٿيو جن آدم کي سجدو ڪيو؟ جڏهن ته مون توکي حڪم ڏنو هو ته آدم کي سجدو ڪر، ۽ ملائڪن سڀني منهنجي حڪم جي تعميل ڪندي سجدو ڪيو، پر تون انهن سان گڏ سجدو ڪندڙن ۾ شامل نه ٿيو. هي سوال الله تعاليٰ جي طرفان ابليس جي سرڪشي ۽ انڪار کي ظاهر ڪرڻ ۽ ان جي عذر ۽ دليل کي بيان ڪرڻ لاءِ هو، ته هو ڪهڙي سبب سان الله جي حڪم کي رد ڪيو ۽ ملائڪن جي جماعت کان ڌار ٿي ويو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ جي حڪم جي اطاعت ۽ فرمانبرداري ئي مؤمن جي ڪاميابي جو رستو آهي، ۽ ان کان انڪار ۽ سرڪشي انسان کي تباهي ۽ ذلت ڏانهن وٺي ٿي.
• ملائڪن جي جماعت سان گڏ رهڻ ۽ نيڪ ۽ فرمانبردار ٻانهن جي صحبت اختيار ڪرڻ جي ترغيب ملي ٿي، ڇاڪاڻ ته ابليس جي بدبختي ان ڳالهه ۾ هئي ته هو سجدو ڪندڙن جي جماعت کان ڌار ٿي ويو.
• تکبر ۽ وڏائي شيطان جو وصف آهي، ۽ مؤمن کي گهرجي ته هو ان کان پاڪ رهي ۽ عاجزي ۽ فروتني اختيار ڪري.
• الله تعاليٰ جو سوال ۽ بازپرس پنهنجي ٻانهن کي سڌي رستي تي آڻڻ ۽ انهن جي غلطي کي محسوس ڪرائڻ لاءِ هوندي آهي، ته جيئن هو توبه ڪري ۽ موٽي اچي.
• قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ جي حڪمن جي اطاعت ۽ انهن جي خلاف ورزي جي نتيجن کي بيان ڪرڻ ۾ انسان لاءِ وڏي عبرت ۽ نصيحت آهي، ته جيئن هو شيطان جي رستي کان بچي ۽ الله جي رستي تي هلندڙن ۾ شامل ٿئي.