Hijr surasi — Oyat 32

Kalimalarning ma'nolari:

• Mā laka: Senga nima bo'ldi? Qaysi narsa seni to'sdi?
• Allā takūna: Bo'lmaslikka, (ya'ni) qatnashmaslikka.
• Ma'a as-sājidīn: Saida qiluvchilar (sajda qilganlar) bilan birga.

Tafsir:

Alloh taolo Iblisga, u sajda qilishdan bosh tortganidan so'ng, unga murojaat qilib dedi: "Ey Iblis! Senga nima bo'ldi-yu, mening buyrug'imga itoat etib, sajda qilgan farishtalar qatoriga qo'shilmading? Nega ular kabi sajda qilmading? Seni bu buyruqdan nima to'sdi?" Bu savol Iblisning gunohini fosh qilish va uning uzr-sababsiz ekanligini oshkor etish uchun edi. Chunki Alloh taolo unga sajda qilishni buyurgan edi, lekin u bu buyruqdan bosh tortdi va o'zini katta ko'rdi. Bu yerda Allohning savoli jazolash va tanbeh berish ma'nosida bo'lib, Iblisning itoatsizligi va takabburligini ochiq-oydin ko'rsatish uchundir.

Foydalar:

1. Alloh taoloning buyrug'iga itoat etish har bir bandaning asosiy vazifasidir. Kimki Allohning amriga bo'ysunsa, u farishtalar qatoriga qo'shiladi va ulug' martabaga erishadi.
2. Takabburlik (kibr) insonni halokatga olib boradigan eng yomon xislatlardan biridir. Iblisning halokati aynan takabburlik tufayli bo'ldi. Shuning uchun har bir musulmon o'zida bu illatni yo'qotishga intilishi lozim.
3. Alloh taolo bandalariga nisbatan o'ta rahmli va adolatli zotdir. U Iblisga ham savol berib, unga uzr aytish imkoniyatini berdi, lekin Iblis o'z aybini tan olmadi va yana ham takabburlik qildi. Bu esa uning halokatini yanada mustahkamladi.
4. Sajda — Allohga eng yaqin bo'ladigan amallardan biridir. Sajda orqali banda o'zining Alloh oldidagi xokisorligini va bo'ysunishini namoyon etadi. Kimki sajdadan bosh tortsa, u Allohning buyrug'iga qarshi chiqqan bo'ladi.
5. Bu voqeadan saboq olish kerak: har qanday buyruqda Allohga itoat etish, hatto bu buyruqning hikmatini to'liq anglamasak ham, bizning burchimizdir. Chunki Allohning har bir amrida hikmat va manfaat bor.