Аль-Хиджр сүрөсү — Аят 32

1. Сөздөрдүн мааниси:

• إِبْلِيسُ (Иблис): Жиндердин атасы, алгачкы жаралган жин, текеберлик кылган жана Аллахтын буйругуна баш ийбеген.
• مَا لَكَ (ма лака): «Сага эмне болду?», «Сени эмне түрттү?» деген мааниде — себебин суроо жана жемелоо.
• أَلَّا تَكُونَ (алла такуна): «Болбошуң», «арасында болбошуң» — баш тартуунун себебин ачыктоо.
• السَّاجِدِينَ (ас-сажидин): «Сажда кылуучулар» — Адамга сажда кылган периштелер.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала Иблиске кайрылып: «Оо, Иблис! Сага эмне болду, эмне себептен сен Адамга сажда кылган периштелер менен бирге болбодуң?» — деп сурады. Бул суроо Иблистин кылганын жемелөө жана анын баш тартуусунун себебин ачуу үчүн берилген. Аллах ага буйрук бергенде, периштелердин баары Адамга сажда кылышкан, бирок Иблис текеберлик кылып, буйрукка баш ийбей, сажда кылуучулардын арасында болуудан баш тарткан. Аллах анын бул кылганын жактырбай, себебин сурап, анын жүзүндөгү текеберликти жана буйрукка каршы чыгуусун ачыкка чыгарды. Иблис өзүнүн баш тартуусун «мен оттон жаралгам, ал топурактан жаралган» деп актоого аракет кылган, бирок бул Аллахтын буйругуна каршы келүү болчу.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллахтын буйругуна баш ийүү — ыймандын негизи. Периштелер дароо баш ийип, сажда кылышты; Иблис баш ийбей, куугунтукка кабылды. Демек, пенде Аллахтын ар бир буйругун талкуусуз аткарууга умтулушу керек.
• Текеберлик — жакшылыктан тоскон тоскоол. Иблистин баш тартуусунун себеби текеберлик болчу. Текеберлик адамды акыйкаттан алыстатып, жакшылыктан калтырат.
• Аллах пенделеринин кылган иштеринен кабардар жана аларды суракка тартат. Аллах Иблистен себебин сурап, анын жообун укту. Бул — адам баласы да кылган иштери үчүн жооп берерин эскертүү.
• Ислам — баш ийүү жана моюн сунуу дини. Мусулман болуу — Аллахтын буйруктарын сүйүнүп аткаруу, текеберликтен алыс болуу.
• Иблистин жолунан сактануу. Иблис Аллахтын буйругуна каршы чыгып, куугунтукка кабылды. Мусулман анын жолун эмес, периштелердин жолун — баш ийүү жана сажда кылуу жолун тутушу керек.