سوره حجر — آيت 33

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• بَشَر: انسان، يعني حضرت آدم عليه السلام.
• صَلْصَال: اُهو مٽي جيڪا سُڪل هئي ۽ آواز پيدا ڪندي هئي.
• حَمَإٍ: ڪاري ۽ بدبودار مٽي.
• مَّسْنُونٍ: اهڙي مٽي جيڪا تبديل ٿي چڪي هئي، يعني سڙي ۽ بدلجي وئي هئي.

2) تفسير:

ابليس، پنهنجي وڏائي ۽ حسد سبب چيو ته: مون کي اهو هرگز نه جڳهه آهي ۽ نه ئي مناسب آهي ته مان اهڙي انسان کي سجده ڪريان، جنهن کي تون مٽيءَ مان پيدا ڪيو آهي، اها مٽي به اها هئي جيڪا سُڪل هئي، آواز پيدا ڪندي هئي، ڪاري هئي ۽ بدبودار هئي، ۽ وقت گذرڻ سان ان ۾ تبديلي اچي چڪي هئي. ابليس پنهنجي انڪار ۾ اهو به چيو ته مان هن کان بهتر آهيان، ڇو ته مون کي باهه مان پيدا ڪيو ويو آهي ۽ هن کي مٽيءَ مان.

3) فائدا ۽ سبق:

• تڪبر ۽ حسد برائي جو سبب آهي: ابليس جو انڪار ۽ وڏائي ظاهر ڪري ٿو ته تڪبر ۽ حسد انسان کي الله جي حڪم جي نافرماني ڏانهن وٺي وڃي ٿو.
• الله جي حڪم اڳيان سر تسليم خم ڪرڻ ئي ايمان آهي: مومن لاءِ لازم آهي ته هو الله جي هر حڪم کي دل ۽ جان سان قبول ڪري، ڀلي ان جي حڪمت کي سمجهي يا نه.
• انسان جي خلقت ۾ عبرت آهي: انسان کي مٽيءَ مان پيدا ڪيو ويو، جيڪا عاجزي ۽ فروتني جي علامت آهي، ان ڪري انسان کي گهرجي ته هو وڏائي نه ڪري.
• شيطان جي وسوسن کان بچڻ جي ضرورت: ابليس جو انڪار اسان لاءِ سبق آهي ته اسان سندس رستي تي نه هلون ۽ هميشه الله جي اطاعت ۾ رهون.
• اسلام ۾ برابري ۽ انصاف: الله جي حڪم اڳيان سڀ برابر آهن، ڪو به پنهنجي نسل، رنگ يا خلقت جي بنياد تي وڏائي نٿو ڪري سگهي.