سوره حجر — آیه 54

معانی کلمات:

• أَبَشَّرْتُمُونِي: آیا مرا بشارت (مژده) دادید؟
• مَسَّنِيَ الْكِبَرُ: پیری به من رسیده و مرا فرا گرفته است.
• فَبِمَ: پس به چه چیز یا به چه وسیلهای؟

تفسیر آیه:

حضرت ابراهیم علیهالسلام وقتی از فرشتگان الهی مژده تولد فرزندی به نام اسحاق را شنید، در حالی که از این خبر شگفتزده شده بود، با تعجب و استفهام گفت: «آیا مرا به فرزندی بشارت میدهید در حالی که پیری به من رسیده است؟» او در این سخن به این نکته اشاره میکند که هم خودش به سن پیری رسیده و هم همسرش ساره پیر و نازا بوده است. بنابراین، تولد فرزند از چنین پدر و مادری امری خارقالعاده و غیرعادی به نظر میرسید. او با عبارت «فَبِمَ تُبَشِّرُونَ» میپرسد: «پس به چه دلیل و با چه توجیهی این بشارت را میدهید؟» یعنی این مژده بر چه اساسی استوار است؟ این سخن نشاندهنده تعجب ابراهیم از قدرت الهی نیست، بلکه بیانگر شگفتی او از این است که چگونه ممکن است در چنین شرایطی فرزندی متولد شود، و در عین حال او میخواهد حقیقت این خبر را بهتر درک کند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که بشارتهای الهی ممکن است بر خلاف انتظارات بشری و در شرایطی رخ دهند که عقل و تجربه انسانی آنها را غیرممکن میداند. این امر ایمان به قدرت مطلق خداوند را تقویت میکند.
• تعجب ابراهیم علیهالسلام نه از روی انکار یا شک، بلکه از روی شگفتی و درخواست توضیح بیشتر است. این رفتار او به ما میآموزد که در مواجهه با وعدههای الهی، میتوانیم برای اطمینان قلب و درک بهتر، سؤال کنیم و این کار نهتنها ایرادی ندارد، بلکه نشانه ایمان و طلب یقین است.
• این آیه به ما میآموزد که خداوند قادر است در هر شرایطی، حتی در ناامیدکنندهترین حالات، راهگشایی و مژدههای شادیبخش بفرستد. پس هیچگاه از رحمت خدا ناامید نشویم و همواره به قدرت او امیدوار باشیم.
• همچنین این داستان نشان میدهد که سن و سال و شرایط ظاهری هرگز مانع تحقق اراده الهی نیست و خداوند برای بندگان صالح خود، در هر سنی، روزی و نعمت و فرزند صالح مقرر میفرماید.