سوره حجر — آيت 78

1) ڪجهہ لفظن جي معنيٰ:

• أَصْحَابُ الْأَيْكَةِ: ”ايڪہ“ جو مطلب آهي گھاٽ وارو وڻ يا گھاٽ ۾ گڏ ٿيل وڻ. اصحاب الايڪہ يعني اُهي ماڻھو جيڪي گھاٽ وارن وڻن واري علائقي ۾ رهندا هئا، ۽ اهي حضرت شعيب عليه السلام جي قوم هئا.
• لَظَالِمِينَ: يقيناً ظلم ڪرڻ وارا هئا، يعني پاڻ تي ظلم ڪندڙ، الله سان ڪفر ۽ پنهنجي نبيءَ کي ڪوڙو ڪرڻ سبب.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي نبي حضرت شعيب عليه السلام جي قوم جو ذڪر ڪندي ٻڌائي ٿو ته اُهي گھاٽ وارن وڻن واري علائقي جا رهواسي پڻ پنهنجي سر تي ظلم ڪرڻ وارا هئا. انهن الله تي ايمان نه آندو ۽ پنهنجي نبي حضرت شعيب عليه السلام کي ڪوڙو ڪيو. انهن جي هن سرڪشي ۽ نافرمانيءَ سبب الله تعاليٰ کين سخت عذاب ۾ گرفتار ڪيو. چيو وڃي ٿو ته کين ڪنڊيءَ (ڇت وانگر بادل جي ڇانوَ) جو عذاب آيو، جنهن سندن سڄي آباديءَ کي تباهه ڪري ڇڏيو. اهڙي طرح اهي پنهنجي ڪفر ۽ نبيءَ جي تڪذيب سبب حقيقي طور تي پاڻ تي ظلم ڪندڙ ثابت ٿيا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجن نبيئن کي ڪوڙو ڪرڻ ۽ انهن جي نافرماني ڪرڻ کان پاسو ڪرڻ گھرجي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي اڳين قومن جي تباهيءَ جو سبب بڻيو.
• ظلم جو انجام هميشہ برباد ٿيڻ آهي، چاهي اهو ظلم پاڻ تي هجي يا ٻين تي.
• قرآن مجيد ۾ اڳين قومن جا قصا اسان لاءِ عبرت ۽ نصيحت جو سامان آهن، ته جيئن اسين سندن غلطين کان بچي سگھون.
• الله تعاليٰ جو انصاف ۽ حڪمت ڪامل آهي؛ هو ظالمن کي مهلت ضرور ڏئي ٿو پر آخرڪار سندن گرفت ضرور ڪري ٿو.
• نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم ۽ سڀني نبيئن جي دعوت هڪ ئي هئي، يعني الله جي توحيد ۽ نيڪيءَ ڏانهن سڏڻ؛ ان ڏانهن موٽڻ ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابي آهي.