Nahl surasi — Oyat 9

Kalimalarning ma'nolari:

• Qasd as-sabil: to'g'ri yo'l, haq yo'l.
• Joir: qiyshiq, adashgan, haqdan og'gan yo'l.
• Hudo: hidoyatga yetaklash, to'g'ri yo'lga boshlash.

Tafsir:

Alloh taoloning zimmasida bandalarga to'g'ri yo'lni bayon qilish, ya'ni ularni hidoyatga olib boradigan Islom dinini ko'rsatish bor. Bu yo'l — Allohning roziligiga erishishga yetaklovchi mustaqim yo'ldir. Ammo shu yo'llar orasida qiyshiq yo'llar ham mavjud bo'lib, ular shaytonning yo'llaridir. Islomdan boshqa barcha dinlar va e'tiqodlar — shu jumladan, har qanday kufr va batil mazhablar — ana shu qiyshiq, adashgan yo'llardandir. Zero, haq yo'l yagona bo'lib, u ham Islomdir.

Agar Alloh taolo xohlaganida, barcha insonlarni iymonga hidoyat qilgan bo'lardi va hech kim adashmagan bo'lardi. Lekin Uning hikmati shuni taqozo qilganki, insonlarga iroda va tanlash erkinligi berilgan. Kimki to'g'ri yo'lni tanlasa, o'z manfaati uchun tanlaydi, kimki adashsa, o'z zarariga adashadi. Alloh taolo esa har bir bandaga haq yo'lni bayon qilib, aql-idrok va payg'ambarlar orqali dalillarni yetkazgan.

Foydalar:

1. Alloh taoloning rahmati va marhamati shunchalik kengki, U bandalarini zulmatda qoldirmay, ularga to'g'ri yo'lni ko'rsatishni o'z zimmasiga olgan. Bu — Uning bandalariga bo'lgan cheksiz mehridir.
2. Inson iroda erkinligiga ega ekanligi, uning tanlovi uchun mas'ul ekanini bildiradi. Bu esa insonning qadrini ulug'laydi va unga mas'uliyat yuklaydi.
3. Haq yo'l yagona ekani va u Islom ekani bizga oydinlashadi. Shuning uchun biz doimo shu yo'lda sobit qolishimiz va undan og'ishmasligimiz kerak.
4. Alloh taoloning hikmati va qozosi hamma narsani o'z ichiga oladi. Uning xohishisiz hech narsa yuz bermaydi, lekin U bandalarini majburlashni emas, ularning ixtiyoriy ravishda iymon keltirishlarini xohlaydi.
5. Bu oyat bizga da'vat qilishda ham ibratdir — biz odamlarga haq yo'lni ko'rsatishimiz, ammo ularni majburlashimiz shart emas. Chunki hidoyat berish Allohning qo'lidadir.