سوره اسراء — آیه 87

معانی کلمات:

• إِلَّا رَحْمَةً: مگر به خاطر رحمت و لطفی (که استثنا از محو قرآن است).
• فَضْلَهُ: بخشش و احسان او.
• کَبِیرًا: بزرگ و عظیم.

تفسیر آیه:

این آیه ادامه سخن درباره قرآن کریم است. خداوند متعال در آیات پیشین فرمود که اگر بخواهد، میتواند آنچه را بر تو وحی کرده است (از سینهات و از میان مردم) محو و نابود کند، بهگونهای که هیچ راهی برای بازگرداندن آن نیابی. اما در این آیه میفرماید: مگر به خاطر رحمتی از پروردگارت که شامل حال تو شده است، چنین نکردیم و قرآن را در قلب و حافظهات پایدار و محفوظ نگاه داشتیم. این رحمت الهی بود که قرآن را از گزند فراموشی و نابودی حفظ کرد و آن را برای همیشه در اختیار بشر قرار داد. سپس خداوند میفرماید: بهیقین فضل و احسان او بر تو بزرگ و عظیم بوده است؛ زیرا تو را به پیامبری برگزید، قرآن را بر تو نازل کرد، تو را خاتم پیامبران قرار داد، مقام محمود (شفاعت کبری) را به تو عطا کرد و تو را بر تمام جهانیان برتری داد. اینها همه نشانههای فضل بزرگ پروردگار بر توست که هیچکس از آن بهرهمند نبوده است.

فواید و پیامهای آیه:

• رحمت و لطف خداوند بزرگترین عامل حفظ دین و کتاب آسمانی است؛ پس باید شکرگزار این نعمت باشیم.
• قرآن کریم بهعنوان معجزه جاویدان، با عنایت خاص الهی از هرگونه تحریف و نابودی مصون مانده است و این نشانه صداقت پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) است.
• فضل خداوند بر بندگانش بینهایت است؛ اگر او رحمت خود را شامل حال ما کند، هیچ قدرتی نمیتواند مانع آن شود.
• این آیه ما را به تواضع دعوت میکند؛ هر چه داریم از فضل و رحمت خداست، نه از شایستگی خودمان.
• محبت به پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) و پیروی از او، راهی برای بهرهمندی از رحمت الهی است.