سوره کهف — آیه 90

معانی کلمات:

• مَطلِع الشمس: محل طلوع خورشید، یعنی مشرق زمین.
• سِتر: پوشش و حائلی که از چیزی محافظت کند؛ اعم از ساختمان، درخت و مانند آن.

تفسیر آیه:

ذوالقرنین همچنان به سفر خود به سمت مشرق ادامه داد تا به نهایتترین نقطهی طلوع خورشید در زمین رسید. در آنجا مشاهده کرد که خورشید بر گروهی از مردم طلوع میکند که هیچ پناهگاهی از گرمای سوزان آن نداشتند؛ نه ساختمانی که آنان را بپوشاند و نه درختی که سایهای برایشان فراهم کند. این مردم در زمینی هموار و باز زندگی میکردند که هیچ عارضهی طبیعی یا ساختهی دست بشر برای محافظت از آنان در برابر آفتاب وجود نداشت. آنان ناگزیر بودند در حفرهها و غارهایی که در زمین ایجاد کرده بودند، از شدت گرما پناه بگیرند و هنگام طلوع خورشید در آنها پنهان شوند و پس از بالا آمدن آفتاب، بیرون آیند. این وضعیت نشاندهندهی شدت گرمای آن منطقه و نبود هرگونه وسیلهی دفاعی طبیعی برای این قوم بود.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که انسانها در شرایط جغرافیایی و اقلیمی بسیار متفاوتی زندگی میکنند و خداوند حکیم هر قومی را با توجه به محیطشان میآزماید؛ برخی در نعمت و آسایش و برخی در سختی و مشقت.
• قدرت و توانایی ذوالقرنین که به شرق و غرب عالم سفر کرد، یادآور این است که انسان میتواند با اراده و تلاش، بر دشواریهای طبیعت غلبه کند و به پیشرفتهای بزرگ دست یابد.
• نعمتهای خداوند مانند سایه و پناهگاه، نعمتهایی هستند که اغلب نادیده گرفته میشوند؛ این آیه ما را به شکرگزاری از این نعمتهای به ظاهر ساده دعوت میکند.
• این صحنه، عظمت آفرینش خداوند و تنوع خلقت او را به تصویر میکشد و انسان را به تفکر در آفاق و شناخت بیشتر پروردگار فرا میخواند.