سوره مریم — آيت 54

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• وَاذْكُرْ: ۽ ياد ڪر، ذڪر ڪر.
• الْكِتَابِ: قرآن مجيد کي چيو ويو آهي.
• إِسْمَاعِيلَ: حضرت اسماعيل عليه السلام، حضرت ابراهيم عليه السلام جا پٽ.
• صَادِقَ الْوَعْدِ: وعدي جو سچو، يعني جيڪو به وعدو ڪيو سو پورو ڪيو.
• رَسُولًا: رسول، يعني الله جو پيغام پهچائيندڙ.
• نَبِيًّا: نبي، يعني الله طرفان خبرون ڏيندڙ.

2) آيت جي تفسير:

اي نبي! پنهنجي قرآن ۾ حضرت اسماعيل عليه السلام جو ذڪر ۽ قصو بيان ڪر. بيشڪ هو وڏي مرتبي وارو انسان هو. سندس سڀ کان وڏي خوبي اها هئي ته هو وعدي جو سچو هو، يعني جڏهن به ڪنهن سان ڪو وعدو ڪيائين ته ان کي ضرور پورو ڪندو هو، ڪڏهن به وعدي خلاف نه ڪندو هو. اهڙي طرح هو الله جو رسول ۽ نبي به هو، يعني الله تعاليٰ کان وحيٰ سندس تي نازل ٿيندي هئي ۽ هو الله جو پيغام ماڻهن تائين پهچائيندو هو. حضرت اسماعيل عليه السلام قوم جُرهم ڏانهن موڪليو ويو هو ۽ هو الله جي طرفان خبرون ڏيندڙ نبي هو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• وعدو پورو ڪرڻ اسلام جي عظيم تعليم آهي: حضرت اسماعيل عليه السلام جي سڀ کان نمايان صفت ”صادق الوعد“ هجڻ هئي، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته وعدو پورو ڪرڻ الله تعاليٰ کي ڏاڍو پسند آهي ۽ اهو انبياء ڪرام جي سيرت جو حصو آهي. اسان کي به گهرجي ته ڪنهن سان به ڪو وعدو ڪريون ته ان کي پورو ڪريون.
• انبياء ڪرام جي ياد تازه ڪرڻ جو حڪم: قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ انبياء ڪرام جا قصا بيان ڪري ٿو ته جيئن اسان انهن جي زندگيءَ مان سبق حاصل ڪريون ۽ انهن جي نقش قدم تي هلون.
• رسالت ۽ نبوت جي شان جي اهميت: آيت ۾ حضرت اسماعيل عليه السلام کي ”رسولًا نبيًا“ چيو ويو آهي، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته نبوت ۽ رسالت الله تعاليٰ جو وڏو عطيو آهي ۽ اهو انهن برگزيده انسانن کي مليو آهي جيڪي الله تعاليٰ جي طرفان چونڊيا ويا.
• اسلام ۾ سچائيءَ جي اهميت: وعدي جي سچائي ۽ امانت داري اسلام جي بنيادي تعليمات مان آهي. جيڪو شخص وعدو پورو ڪري ٿو ۽ سچو آهي، اهو الله تعاليٰ جو پيارو بندو آهي ۽ ان جو درجو بلند ٿئي ٿو.
• قرآن مجيد ۾ انبياء ڪرام جا قصا اسان لاءِ هدايت جو ذريعو آهن: انهن قصصن کي پڙهڻ ۽ سمجهڻ سان اسان جي ايمان ۾ اضافو ٿئي ٿو ۽ اسان کي زندگيءَ ۾ صحيح رستو ملندو آهي.