سوره مریم — آيت 55

1) لفظن جي معنيٰ:

• يَأْمُرُ: حڪم ڪرڻ، تاڪيد ڪرڻ.
• أَهْلَهُ: سندس گهر وارا، ڪٽنب ۽ پنهنجي قوم.
• الصَّلَاةَ: نماز، الله جي عبادت جو مقرر طريقو.
• الزَّكَاةَ: زڪوات، مال جو مقرر حصو غريبن کي ڏيڻ.
• مَرْضِيًّا: الله جي طرفان پسنديده، راضي ٿيل.

2) تفسير:

حضرت اسماعيل عليه السلام جو هڪ وڏو وصف بيان ڪيو پيو وڃي ته هو پنهنجي گهر وارن ۽ پنهنجي قوم کي نماز پڙهڻ ۽ زڪوات ڏيڻ جو حڪم ڏيندو هو. يعني هو نه رڳو پاڻ عبادت ڪندو هو، پر ٻين کي به نيڪيءَ ڏانهن سڏيندو هو ۽ پنهنجي ڪٽنب کي دين جي تعليم ڏيندو هو. نماز ۽ زڪوات جو ذڪر خاص طور تي ان ڪري ڪيو ويو آهي ته اهي ٻئي اسلام جا بنيادي ۽ اهم رڪن آهن؛ نماز سان انسان جو تعلق الله سان مضبوط ٿئي ٿو ۽ زڪوات سان انسانن جي وچ ۾ محبت ۽ همدردي پيدا ٿئي ٿي. ان کان پوءِ الله تعاليٰ سندس باري ۾ فرمايو ته هو پنهنجي رب وٽ پسنديده ۽ راضي ٿيل هو، يعني الله تعاليٰ کيس پسند ڪيو ۽ سندس عملن تي راضي ٿيو، ڇاڪاڻ ته هن پنهنجي رب جي فرمانبرداري ۽ اطاعت پوريءَ طرح ڪئي.

3) فائدا ۽ سبق:

• گهر وارن کي نماز ۽ زڪوات جو حڪم ڏيڻ ۽ انهن جي تربيت ڪرڻ هڪ نيڪ ۽ پسنديده عمل آهي.
• انسان کي گهر جي ماحول کي ديني ۽ نيڪ بڻائڻ جي ڪوشش ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته گهر ئي پهريون مدرسو آهي.
• نماز ۽ زڪوات اسلام جا بنيادي رڪن آهن، جن تي هلڻ سان انسان الله جي ويجهو ٿئي ٿو.
• جيڪو الله جي فرمانبرداري ڪري ٿو ۽ پنهنجي ڪٽنب کي به نيڪيءَ جي تعليم ڏئي ٿو، اهو الله وٽ پسنديده ۽ راضي ٿيل بندو بڻجي ٿو.
• هيءَ آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته دين جي دعوت پنهنجي گهر ۽ ڪٽنب کان شروع ڪجي، پوءِ ٻين ڏانهن وڌجي.
• الله جي رضا ۽ پسند ئي حقيقي ڪاميابي آهي، ۽ اهو مقام نيڪ عملن ۽ فرمانبرداريءَ سان ئي حاصل ٿئي ٿو.