سوره مریم — آيت 79

1) لفظن جي معنيٰ ۽ تشريح:

• كَلَّا: نه، اهڙو نه آهي (هيءَ هڪ ردّ ۽ جوابي لفظ آهي، جيڪو انڪار ۽ تڪذيب لاءِ اچي ٿو).
• سَنَكْتُبُ: اسان لکنداسين، محفوظ ڪنداسين، رڪارڊ ۾ رکنداسين.
• مَا يَقُولُ: جيڪو هو چوي ٿو، سندس ڳالهه ۽ دعويٰ.
• نَمُدُّ: اسان وڌائينداسين، ڊگهو ڪنداسين، وسيع ڪنداسين.
• مِنَ الْعَذَابِ: عذاب مان، سزا مان.
• مَدًّا: ڊگهو ڪرڻ، وڌائڻ، وسعت ڏيڻ (يعني عذاب کي تمام گهڻو ۽ ڊگهو ڪرڻ).

2) تفسير:

هيءَ آيت ان ڪافر جي دعويٰ جو ردّ آهي، جيڪو پنهنجي باطل خيال ۾ اهو سمجهي ويٺو هو ته هن کي آخرت ۾ به مال ۽ اولاد ملندو ۽ هن جي مرضي پوري ٿيندي. الله تعاليٰ فرمايو ته اهڙو هرگز نه ٿيندو، جيڪو هو چوي ٿو ۽ ڪري ٿو، اهو سڀ اسان جي علم ۾ محفوظ آهي ۽ اسان ان جو پورو پورو حساب وٺنداسين. هو جيڪو به ڪوڙ ۽ افترا ڳالهائي ٿو، اهو سڀ لکيو وڃي ٿو ۽ ان جو بدلو ڏنو ويندو. ۽ جيئن هو پنهنجي سرڪشي ۽ گمراهي ۾ وڌندو رهي ٿو، تيئن اسان سندس عذاب ۾ به واڌارو ڪنداسين. سندس عذاب کي ڊگهو ۽ دوامدار بڻائينداسين، هڪ اهڙو عذاب جيڪو ڪڏهن به ختم نه ٿيندو ۽ نه ئي گهٽ ٿيندو. يعني هن جي باطل دعويٰ ۽ ڪفر جو نتيجو اهو آهي ته هن لاءِ آخرت ۾ ذلت ۽ سخت سزا تيار آهي، نه ڪا عزت ۽ نه ڪا نعمت.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله جي علم جي وسعت: الله تعاليٰ هر شيءِ کي ڄاڻي ٿو ۽ هر ڳالهه کي محفوظ رکي ٿو، ڀلي اها ڳالهه ڪنهن به ڪئي هجي. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته اسان جا سڀئي عمل ۽ ڳالهيون رڪارڊ ٿيل آهن، تنهنڪري اسان کي هميشه سچ ۽ نيڪي جي ڳالهه ڪرڻ گهرجي.
• ڪوڙ ۽ باطل دعويٰ جو انجام: جيڪو شخص الله تي ڪوڙ ٺاهي ٿو يا باطل دعويٰ ڪري ٿو، تنهن لاءِ سخت عذاب آهي. هيءَ آيت اسان کي خبردار ڪري ٿي ته زبان کي سنڀاليون ۽ الله بابت ڪا به اهڙي ڳالهه نه ڪريون جنهن جو اسان کي علم نه هجي.
• عذاب ۾ واڌارو: گناهن ۽ سرڪشي ۾ وڌڻ سان عذاب پڻ وڌندو آهي. اهو هڪ وڏو سبق آهي ته اسان کي گناهن کان پاسو ڪرڻ گهرجي ۽ توبهه ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته الله جي عذاب کان ڪو به بچي نٿو سگهي.
• اسلام جي دعوت: هيءَ آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته اسلام ۾ انصاف ۽ سچائي جو درس آهي. جيڪو به نيڪي ڪري ٿو، تنهن لاءِ اجر آهي، ۽ جيڪو بدي ڪري ٿو، تنهن لاءِ سزا. اهو ئي الله جو انصاف آهي، جيڪو هر انسان کي پنهنجي عمل جو بدلو ڏيندو. تنهنڪري اسان کي گهرجي ته قرآن جي هدايت تي عمل ڪريون ۽ پنهنجي آخرت کي سنوارڻ جي ڪوشش ڪريون.