સૂરા અલ-બકરા — આયત 123

શબ્દોની સમજૂતી:

• وَاتَّقُوا: ડરો, બચો, સાવધાન રહો.
• يَوْمًا: એક દિવસને, એટલે કે કિયામતના દિવસને.
• لَا تَجْزِي: બદલો આપી શકતું નથી, કામ ન આવે.
• نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ: કોઈ જીવ કોઈ બીજા જીવ વતી.
• عَدْلٌ: બદલો, ફિદ્યા (મુક્તિ માટે આપવામાં આવતી વસ્તુ).
• شَفَاعَةٌ: ભલામણ, સિફારિશ.
• يُنصَرُونَ: તેમને મદદ કરવામાં આવે, તેઓને સહાય મળે.

આયતનો તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા પોતાના બંદાઓને ચેતવણી આપે છે કે તમે કિયામતના દિવસથી ડરો અને તેની તૈયારી કરો. તે દિવસ એટલો ભયંકર અને કઠિન હશે કે જ્યારે કોઈ પણ વ્યક્તિ કોઈ બીજી વ્યક્તિના કામ નહીં આવે. કોઈ કોઈનો બોજો ઉપાડશે નહીં, કોઈ કોઈને બચાવી શકશે નહીં. તે દિવસે જો કોઈ પોતાની જાતને સજાથી બચાવવા માટે કેટલીય મોટી ફિદ્યા (બદલો) આપવા ચાહે તો પણ તે સ્વીકારવામાં આવશે નહીં, પછી તે ફિદ્યા ધન-દોલત હોય, સોનું-ચાંદી હોય કે બીજું કંઈ પણ હોય. તે દિવસે કોઈની ભલામણ પણ ફાયદો નહીં કરે, ભલે ભલામણ કરનાર કેટલો પણ ઊંચા દરજ્જાવાળો કેમ ન હોય. અને તે દિવસે કોઈ એવું નહીં હોય જે અલ્લાહના અઝાબથી બચાવવા માટે મદદ કરે. આ બધું એટલા માટે કે તે દિવસે બધી બાબતોનો ફેંસલો ફક્ત અલ્લાહ તઆલા જ કરશે, અને તેના આદેશ વગર કોઈ કંઈ કરી શકશે નહીં.

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલા આપણને શીખવે છે કે આપણે દુનિયામાં જ રહીને તે દિવસની તૈયારી કરી લઈએ. તેની તૈયારી એ છે કે આપણે અલ્લાહના હુકમો પાળીએ, તેની ના પાડેલી વસ્તુઓથી બચીએ, નેક કામો કરીએ અને પાપથી દૂર રહીએ. જો આપણે દુનિયામાં જ સારા કામ કરી લઈશું તો કિયામતના દિવસે આપણને કોઈ ચિંતા નહીં રહે.

આયતમાંથી શીખવા મળતી બોધપાઠ:

1. કિયામતના દિવસની ભયંકરતાને યાદ રાખીને આપણે દુનિયામાં જ સારા કામો કરવા જોઈએ, જેથી તે દિવસે આપણને શરમિંદા ન થવું પડે.
2. તે દિવસે કોઈની ભલામણ, કોઈની મદદ કે કોઈની ફિદ્યા કામ નહીં આવે, તેથી આપણે ફક્ત અલ્લાહ પર ભરોસો રાખવો જોઈએ અને તેની જ ઇબાદત કરવી જોઈએ.
3. અલ્લાહ તઆલા આપણને ચેતવણી આપીને પોતાની રહેમત અને કૃપા દર્શાવે છે કે તે ચાહે છે કે આપણે સાવધાન થઈ જઈએ અને જન્નતમાં જઈએ. આ તેની મોટી મહેરબાની છે.
4. દુનિયામાં જે લોકો અલ્લાહથી ડરીને સારા કામ કરે છે, તેમના માટે કિયામતનો દિવસ ભયંકર નહીં