سوره بقره — آیه 206

معانی کلمات:

• اتَّقِ اللهَ: از خدا بترس و از نافرمانی او دوری کن.
• أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ: تکبّر و نخوت او را فراگرفت.
• بِالْإِثْمِ: همراه با گناه و ظلم.
• حَسْبُهُ: کافی است برای او.
• الْمِهَادُ: بستر و جایگاه آرامش.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به بیان حالِ منافقانِ مفسد و گناهکارانی میپردازد که در زمین فساد میکنند. وقتی به چنین شخصی نصیحت شود و گفته شود: «از خدا بترس و از گناه و فساد دست بردار»، او به جای پذیرش نصیحت و بازگشت به حق، تکبّر و نخوتِ جاهلی او را فرا میگیرد و همین غرور و خودبرتربینی باعث میشود که بر گناه و ظلم خود اصرار ورزد و حتی بیشتر در مسیر خطا قدم بردارد. چنین کسی نصیحت را نمیپذیرد و در برابر حق، گردنکشی میکند.

پس از این بیان، خداوند میفرماید: «جهنم برای او کافی است» یعنی همین آتش دوزخ، جزای کافی و کاملی برای این متکبرِ گناهکار است و او را از هر عذاب دیگری بینیاز میکند. سپس در پایان آیه، خداوند با تعبیری تکاندهنده میفرماید: «و چه بد بستر و جایگاهی است جهنم!» یعنی این آتش سوزان، بدترین محل استراحت و بدترین جایگاه برای کسی است که در آن وارد شود.

فواید و درسهای آیه:

1. پذیرش نصیحت، نشانه ایمان است: انسان مؤمن وقتی به او تذکر داده شود، با فروتنی میپذیرد و اصلاح میکند، اما منافق و متکبر در برابر نصیحت، گردنکشی میکند.
2. تکبّر، مانع هدایت است: بزرگترین مانع پذیرش حق، تکبّر و خودبرتربینی است. کسی که خود را بزرگ ببیند، هرگز نصیحت را نمیپذیرد و در گمراهی خود غرق میشود.
3. عاقبت متکبران، آتش جهنم است: کسانی که در برابر فرمان خدا و نصیحت مؤمنان، تکبّر میورزند، سرانجامشان جهنم است که بدترین جایگاه است.
4. محبت به نصیحتکنندگان: این آیه به ما میآموزد که نصیحت دیگران را با آغوش باز بپذیریم و از کسانی که ما را به تقوا دعوت میکنند، سپاسگزار باشیم، زیرا آنها خیرخواه ما هستند.
5. هشدار درباره غرور: انسان باید مراقب باشد که علم، ثروت، مقام یا هر چیز دیگر، او را دچار غرور و تکبّر نکند، زیرا این صفت، انسان را به ورطه هلاکت میکشاند.