سوره بقرہ — آيت 88

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• غُلْفٌ: اهڙا دل جيڪي ڍڪيل آهن، مٿن پردو پيل آهي، تنهنڪري ڪا ڳالهه منجهن نه ٿي پهچي.
• لَعَنَهُمُ اللَّهُ: الله تعاليٰ کين پنهنجي رحمت کان پري ڪري ڇڏيو ۽ لعنت ڪئي.
• فَقَلِيلًا مَّا يُؤْمِنُونَ: پوءِ اهي تمام ٿورو ئي ايمان آڻيندا آهن، يعني سندن ايمان نفعو نه ڏيندڙ ۽ بيڪار آهي.

2) تفسير:

يهودي چوندا هئا ته اسان جا دل ڍڪيل آهن، مٿن پردو پيل آهي، تنهنڪري توهان جي ڳالهه منجهن نه ٿي پهچي ۽ نه اسان ان کي سمجهي سگهون ٿا. اهو سندن اهو بهانو هو ته هو نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جي پيروي نه ڪن. پر الله تعاليٰ سندن اهو دعويٰ رد ڪندي فرمايو ته معاملو اهڙو نه آهي جيئن اهي چون ٿا، بلڪه حقيقت اها آهي ته سندن ڪفر ۽ انڪار جي ڪري الله تعاليٰ کين پنهنجي رحمت کان پري ڪري ڇڏيو آهي ۽ کين لعنت ڪئي اٿس. انهن جي دلين تي مهر لڳل آهي، تنهنڪري اهي ايمان نه ٿا آڻين، ۽ جيڪڏهن ايمان آڻين ٿا ته به تمام ٿورو ۽ اهڙو ايمان جيڪو کين ڪو فائدو نه ٿو ڏئي.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ جي رحمت کان محروم ٿيڻ جو وڏو سبب ڪفر ۽ انڪار آهي، تنهنڪري انسان کي گهرجي ته هو هميشه ايمان ۽ اطاعت تي قائم رهي.
• اهو سمجهڻ گهرجي ته دل جي سختي ۽ حق کان منهن موڙڻ انسان کي تباهي طرف وٺي ٿو، پر الله جي رحمت انهن لاءِ آهي جيڪي عاجزي سان حق قبول ڪن.
• قرآن مجيد ۾ اهڙيون ڳالهيون بيان ٿيون آهن ته جيئن مؤمن انهن عبرتن مان سبق وٺي ۽ پنهنجي دل کي نرم ۽ ايمان لاءِ تيار رکي.
• اسلام ۾ ايمان جو معيار اخلاص ۽ سچائي آهي، نه رڳو زبان جو دعويٰ، تنهنڪري هر مسلمان کي گهرجي ته پنهنجي دل جي حالت جو جائزو وٺي ۽ سچو ايمان پيدا ڪري.
• الله تعاليٰ جو انعام ۽ رحمت انهن لاءِ آهي جيڪي ان جي هدايت کي قبول ڪن ۽ پنهنجي دلين کي حق لاءِ کليل رکن، اهڙن ماڻهن لاءِ قرآن ۾ بيشمار خوشخبريون ۽ رحمتون آهن.