Та Ха сүресі — Аят 117

1. Сөздердің мағынасы:

• عَدُوٌّ — дұшпан, жау.
• لَّكَ وَلِزَوْجِكَ — саған және жұбайыңа (Хауа анаға).
• فَلَا يُخْرِجَنَّكُمَا — ол сендерді шығармасын, яғни оған бағынып, жұмақтан шығып қалмаңдар.
• فَتَشْقَىٰ — сонда қиындыққа, бейнетке тап боларсың.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала күллі адамзаттың әкесі Адамға (ғ.с.) және оның жұбайы Хауаға арнап айтты: «Уа, Адам! Шынында, мына Ібіліс сендерге — саған да, жұбайыңа да — ашық дұшпан. Сондықтан оның азғыруына, уәсуәсіне еріп, оған бағынбаңдар. Егер оған бой ұсынып, тыйым салынған істі жасасаңдар, ол сендерді осы жұмақтан шығаруға себеп болады. Сонда жұмақтан айырылып, дүниенің қиындығы мен бейнетіне, машақатына тап боларсыңдар».

Бұл аятта Алла Тағала адам баласын Ібілістің арам ниетінен сақтандырып, оның адамзаттың бақытты өміріне қастандық жасайтын мәңгілік жау екенін анық ескертті. Жұмақ — тыныштық, рахат пен бақыт мекені; ал одан айырылу — бейнет пен қиындықтың бастауы. Сондықтан адам баласына жауының азғыруына алданып, өзінің бақытты мекенінен айырылып қалмау қажеттігі ескертілді. Аятта «فتشقى» — «сонда бейнетке тап боларсың» деп Адамға (ғ.с.) жеке қаратылуының да хикметі бар: өйткені дүниеде азық-түлік, киім-кешек сияқты тіршілік қажеттіліктерін табу, негізінен, ер адамның мойнында болады. Бұл жерде адамзатқа үлкен сабақ бар: жауға ерген адам өзінің бақытынан айырылып, ауыртпалыққа душар болады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Ібіліс — адамзаттың мәңгілік жауы. Ол адамды жақсылықтан, бақыттан айыруды ғана көздейді. Сондықтан әрбір мұсылман оның азғыруына сақ болуы керек.
• Жұмақ — Алланың сыйы, үлкен нығмет. Одан айырылу — нағыз шығын. Алла Тағала адамды осы нығметтен айырмау үшін алдын ала ескертеді, бұл — Оның шексіз мейірімінің белгісі.
• Жақсылыққа жетудің жолы — Аллаға бой ұсынып, жауға бой ұсынбау. Кім Алланың әміріне бағынса, бақытқа жетеді; кім Ібіліске ерсе, бейнетке тап болады.
• Ислам — адамды бақытқа бастайтын дін. Ол адамды жауынан сақтандырып, игілікке, тыныштыққа жетелейді. Бұл аят — Алланың адамға деген қамқорлығы мен мейірімінің айғағы.
• Ата-анамыз Адам мен Хауаның тарихы — бізге үлгі. Олардың басынан өткен оқиға арқылы біз өз өмірімізде сақ болуды, Алланың әмірлерін ұстануды үйренеміз.

Осылайша, бұл аят адамды Алланың мейіріміне, жұмақ бақытына шақырып, жауының айласынан сақтандырады. Ислам — адамды бақытқа, тыныштыққа және мәңгілік игілікке жетелейтін жалғыз тура жол.