سوره طہ — آيت 37

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• وَلَقَدْ: ۽ بيشڪ تحقيق، يقيناً.
• مَنَنَّا: اسان احسان ڪيو، مهر ڪئي، نعمت عطا ڪئي.
• عَلَيْكَ: تن تي (اي موسيٰ!).
• مَرَّةً: هڪ ڀيرو، هڪ دفعو.
• أُخْرَىٰ: ٻي، ٻيو ڀيرو.

2) آيت جي تفسير:

اي موسيٰ! اسان تن تي اڳ به هڪ ڀيرو وڏو احسان ڪيو هو، اهو احسان هي هو ته جڏهن تون ننڍو ٻار هئين ۽ فرعون تن کي قتل ڪرڻ جو ارادو رکيو هو، تڏهن اسان تن کي فرعون جي ظلم ۽ ستم کان بچايو ۽ تن جي ماءُ جي دل کي تسلي ڏني. اهو اسان جو ٻيو احسان هو تن تي، جيڪو اسان اڳ ئي ڪيو هو. يعني هي نعمت ۽ احسان به انهن سلسلي وارن احسانن مان هڪ آهي، جيڪي اسان تن تي ڪيا آهن. ان جو مطلب هي آهي ته اي موسيٰ! اسان تن تي نبوت ۽ رسالت کان اڳ به احسان ڪيا هئا، ۽ هاڻي به تن تي احسان ڪري رهيا آهيون ته تن کي نبوت عطا ڪري ۽ فرعون ڏانهن موڪلي رهيا آهيون.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• الله جو احسان ۽ مهر: هي آيت ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ پنهنجي نبي ۽ ٻانهن تي هميشه مهر ۽ احسان ڪندو رهيو آهي، ان کان اڳ به ۽ ان کان پوءِ به. اهو اسان کي سيکاريندو آهي ته اسان به الله جي نعمتن جو شڪر ادا ڪرڻ گهرجي.
• مشڪلن ۾ الله جي مدد: جڏهن موسيٰ عليه السلام ننڍو هو ۽ فرعون کيس قتل ڪرڻ چاهيو، تڏهن الله تعاليٰ کيس بچايو. ان مان سبق آهي ته الله پنهنجي ٻانهن کي مشڪل ۾ اڪيلو نٿو ڇڏي، هو هميشه مدد ڪندو آهي.
• اسلام جي دعوت ۾ همت: موسيٰ عليه السلام کي فرعون جهڙي ظالم بادشاهه ڏانهن موڪليو ويو، پر الله تعاليٰ کيس تسلي ڏني ته اسان اڳ به تن تي احسان ڪيا آهن، هاڻي به ڪنداسين. ان مان اسان کي همت ۽ حوصلو ملندو آهي ته اسان به اسلام جي دعوت ۾ ڪنهن کان نه ڊڄون.
• الله جي نعمتن جو ياد ڏيارڻ: الله تعاليٰ پنهنجي نبي کي پراڻن احسانن جي ياد ڏياري ٿو ته جيئن هن جو دلجاءِ ۽ حوصلو وڌي. اهو اسان کي سيکاريندو آهي ته اسان به پنهنجي زندگي ۾ الله جي نعمتن کي ياد رکون ۽ ان تي غور ڪيون.
• قرآن جي حڪمت: قرآن مجيد ۾ اهڙيون ڪيتريون ئي آيتون آهن جيڪي اسان کي الله جي نعمتن ۽ احسانن جي ياد ڏيارينديون آهن. اهو اسان جي ايمان کي مضبوط ڪري ٿو ۽ اسان کي الله جي ويجهو آڻي ٿو.