Toha surasi — Oyat 74

Kalimalarning ma'nolari:

• مجرمًا (mujriman): gunohkor, jinoyatchi, xususan, Allohga shirk keltiruvchi va Uning bandalariga zulm qiluvchi kishi.
• Jahannam: do'zax, qiyomat kuni gunohkorlar azoblanadigan joy.
• لا يموت فيها ولا يحيا: na o'ladi (azobdan qutulish uchun), na haqiqiy hayot kechiradi (rohatlanish uchun).

Tafsir (Sharh):

Alloh taolo bu oyatda qat'iy hukmni bayon qilmoqda: kimki Robbining huzuriga Qiyomat kunida gunohkor, ayniqsa, kofir va mushrik holida kelsa, uning jazosi Jahannamdir. U do'zax azobiga duchor bo'ladi, ammo bu azobdan qutulish uchun o'lim ham bermaydi — ya'ni u o'lmaydi, azobdan xalos bo'lolmaydi. Shu bilan birga, u yaxshi hayot ham kechirmaydi — ya'ni rohat, lazzat va farog'at topmaydi. U azob-uqubat ichida qoladi: o'lim ham yo'q, yaxshi hayot ham yo'q. Bu holat uning uchun eng og'ir azobdir, chunki u doimiy ravishda azob chekadi, lekin o'lish orqali najot topish imkoniyatidan ham mahrumdir.

Oyatdan olinadigan saboqlar va foydalar:

• Bu oyat insonni gunoh va shirkdan qattiq ogohlantiradi. Allohning huzuriga gunohkor holida borish — eng katta xavf va falokatdir.
• Inson bu hayotda qilgan amallarining natijasini Qiyomatda ko'radi. Kim gunoh bilan kelsa, jazosi do'zaxdir.
• Do'zax azobi abadiy va og'ir: unda o'lim yo'q, yengillik ham yo'q. Bu holat insonni bu dunyoda to'g'ri yo'l tutishga undaydi.
• Allohning rahmati va mag'firati kengdir, lekin Uning jazosi ham qat'iydir. Shuning uchun inson tavba qilib, gunohlardan qaytishi va Allohga iymon keltirishi lozim.
• Bu oyat mo'minlarga ham eslatmadir: ular doimo gunohlardan saqlanishga harakat qilishlari va Allohning rahmatidan umidvor bo'lishlari kerak, chunki gunohkor holida o'lim — eng katta yo'qotishdir.