سوره انبیاء — آيت 1

1) لفظن جي معنيٰ:

• اقْتَرَبَ: ويجهو ٿي ويو، ويجهو اچي پهتو.
• حِسَابُهُمْ: سندن حساب، يعني سندن عملن جو حساب ڪتاب.
• غَفْلَةٍ: بي خبري، لاپرواهي، ڌيان نه هجڻ.
• مُّعْرِضُونَ: منهن موڙيندڙ، توجہ نه ڏيندڙ، پاسي ٿيندڙ.

2) تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي پياري نبي ﷺ کي خطاب ۾ ٻڌائي ٿو ته ماڻهن جي حساب جو وقت بلڪل ويجهو اچي پهتو آهي، يعني قيامت جو ڏينهن جڏهن هر انسان کي سندس دنيا ۾ ڪيل چڱن ۽ برن عملن جو حساب ڏيڻو آهي. هيءَ آيت انهن ماڻهن لاءِ ڊيڄاريندڙ آهي جيڪي قيامت ۽ بعث بعد الموت کي مڃڻ کان انڪار ڪن ٿا. ان ۾ عام طور تي سڀني ماڻهن جو ذڪر آهي، پر ان وقت ۾ خاص طور تي مڪي جا ڪافر مخاطب هئا.

پر حيرت جي ڳالهه اها آهي ته ماڻهو انتهائي بي خبري ۽ لاپرواهيءَ ۾ مبتلا آهن، اهي آخرت کان بي خبر آهن ۽ ان کان منهن موڙي ويٺا آهن. سندن سڄي مصروفيت دنيا جي عارضي زندگي ۽ ان جي مزن ۾ ئي لڳل آهي، انهيءَ ڪري اهي آخرت جي تياريءَ کان غافل ٿي ويا آهن ۽ ان عظيم مقام لاءِ ڪا تياري نه ٿا ڪن، جتي کين پنهنجي هر عمل جو حساب ڏيڻو آهي.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• آخرت جي ياد: هيءَ آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسان کي هميشه آخرت ۽ حساب جو ڏينهن ياد رکڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته اهو ڏينهن هر گذرندڙ لمحي سان ويجهو ٿيندو پيو وڃي.
• غفلت کان بچاءُ: دنيا جي مصروفيتن ۾ ايتري قدر نه ٻڏڻ گهرجي جو اسان آخرت کي وساري ڇڏيون. دنيا عارضي آهي ۽ آخرت هميشه لاءِ آهي.
• تياريءَ جي ترغيب: جيئن مهمان جي اچڻ کان اڳ گهر جي صفائي ڪئي ويندي آهي، تيئن حساب جي ڏينهن جي اچڻ کان اڳ نيڪ عملن سان پنهنجي تياري ڪرڻ گهرجي.
• قرآن جي هدايت: قرآن مجيد اسان کي وقت بوقت خبردار ڪندو رهي ٿو ته اسان پنهنجي زندگيءَ جو محاسبہ ڪريون ۽ الله جي طرف رجوع ڪريون. هيءَ آيت انهيءَ سلسلي جي هڪ اهم ڪڙي آهي.
• اسلام جي حقيقت: اسلام اسان کي صرف دنيا جي ڪاميابيءَ تائين محدود نه ٿو رکي، بلڪه اسان کي آخرت جي ڪاميابيءَ ۽ الله جي رضا جي طرف رهنمائي ڪري ٿو. اهو ئي حقيقي ڪاميابيءَ جو رستو آهي.
• الله جي رحمت: ان ڊيڄاريندڙ آيت ۾ به الله جي رحمت ۽ شفقت لڪل آهي، ڇاڪاڻ ته هو اسان کي اڳواٽ خبردار ڪري ٿو ته اسان وقت رهندي سنڀري وڃون ۽ پنهنجي اصلاح ڪريون.