سوره انبیاء — آيت 25

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• أَرْسَلْنَا: اسان موڪليو.
• مِن رَّسُولٍ: ڪو به رسول.
• نُوحِي إِلَيْهِ: ان ڏانهن وحي موڪليوسين.
• لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا: مون کان سواءِ ڪو به عبادت جو حقدار ناهي.
• فَاعْبُدُونِ: پوءِ منهنجي ئي عبادت ڪريو.

2) آيت جي تفسير:

اي پيغمبر! اسان توکان اڳ جيڪو به رسول موڪليو، تنهن ڏانهن هيءَ ئي وحي ڪيوسين ته حقيقي ۽ حقدار معبود صرف الله آهي، ان کان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي. پوءِ سڀني کي حڪم ڏنو ويو ته رڳو ان جي ئي عبادت ڪريو ۽ ان سان ڪنهن کي به شريڪ نه ڪريو. يعني سڀني انبياءِ ڪرام جي دعوت جو بنيادي ۽ مرڪزي پيغام توحيد هو — اهو ئي اصول هو جيڪو هر نبي پنهنجي قوم تائين پهچايو. ان ۾ ڪو به فرق نه هو ته ڪهڙي زماني ۾ ڪهڙو نبي آيو؛ سڀني جو پيغام هڪ ئي هو: الله جي وحدانيت جو اقرار ۽ رڳو ان جي عبادت. اهڙيءَ طرح هن آيت ۾ انهن ماڻهن جي غلط فهميءَ جو رد آهي جيڪي سمجهن ٿا ته مختلف انبياء مختلف عقيدا ۽ مختلف معبود آندا هئا، يا اهي پنهنجي قوم کي شرڪ ڏانهن سڏيندا هئا. حقيقت ۾ سڀني انبياءِ ڪرام جي تعليم جو اصل ۽ روح هيءُ ئي هو ته ڪائنات جو خالق ۽ مالڪ رڳو هڪ الله آهي، ۽ عبادت صرف ان جي ئي لائق آهي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• توحيد سڀني انبياءِ جو گڏيل پيغام آهي: هن آيت مان معلوم ٿئي ٿو ته سڀني انبياءِ ڪرام جي دعوت جو بنياد ۽ مرڪز توحيد هو. اهو ئي سبب آهي جو اسلام کي دنيا جي سڀني آسماني پيغامن جو تسلسل ۽ انهن جي اصل تعليمات جو محافظ سمجهيو وڃي ٿو.
• عبادت جو حقيقي مفهوم: عبادت صرف ۽ صرف الله جي لاءِ خاص آهي. ڪنهن به مخلوق کي ان ۾ شريڪ ڪرڻ شرڪ آهي، جيڪو الله تعالى وٽ معاف نه ٿيندو.
• اسلام جي سادگي ۽ سهولت: اسلام جو بنيادي عقيدو نهايت سادو ۽ سمجهڻ ۾ آسان آهي — هڪ الله جي وحدانيت ۽ ان جي عبادت. اهو ئي سبب آهي جو هر دور ۽ هر قوم جا ماڻهو ان پيغام کي آسانيءَ سان سمجهي سگهيا.
• اتحاد ۽ يڪجهتي جو درس: جڏهن سڀني انبياءِ جو پيغام هڪ ئي هو، ته پوءِ انسانيت کي به گڏجي هڪ الله جي بندگيءَ تي متحد ٿيڻ گهرجي. هي آيت مسلمانن کي پڻ سيکاريندي آهي ته عقيدي جي بنياد تي متحد رهن ۽ فرقيواريت کان پري رهن.
• دعوت جي اهميت: جيئن انبياءِ ڪرام هميشه توحيد جي دعوت ڏني، تيئن اسان به پنهنجي چوڌاري ماڻهن کي الله جي وحدانيت ۽ ان جي عبادت ڏانهن سڏڻ گهرجي، ۽ اهو ئي دين جي تبليغ جو بنيادي ڪم آهي.