Anbiyo surasi — Oyat 52

Kalimalarning ma'nolari:

• At-tamosiyl — butlar, haykallar, o'yib yasalgan suratlar.
• Aakifun — bir narsaga berilib, unga doimiy ravishda ibodat qilib, unga yopishib oluvchilar.

Tafsir:

Ibrohim alayhissalom o'z otasi Ozarga va qavmiga nisbatan ularning bu qilmishlarini tanbeh qilgan holda shunday dedilar: "Sizlar o'z qo'llaringiz bilan yasab olgan, keyin esa ularga sig'inib, doimiy ravishda ularga ibodat qilib, ularning oldida to'xtab, ularga yopishib olgan bu haykallar, bu butlar nima o'zi?!" Ya'ni, ular hech qanday foyda ham, zarar ham bera olmaydigan, eshitmaydigan, ko'rmaydigan, so'zlamaydigan jonsiz narsalardir. Shunga qaramay, sizlar aql-idrok egalari bo'la turib, ularni tark etmay, ularga sajda qilib, ularning oldida xokisorlik qilib yuribsizlar. Bu savol orqali Ibrohim alayhissalom ularning aql-idrokiga murojaat qilib, ularni o'ylashga, fikr yuritishga chorladilar. Ular bu butlarni o'zlari yasaganlarini, ularning yaratuvchisi emasligini, balki ularning o'zi yaratilgan ekanini anglatmoqchi bo'ldilar.

Foydalar:

• Inson o'z qo'li bilan yasagan narsaga sig'inishi aqlsizlikdir. Chunki yaratilgan narsa yaratuvchi bo'la olmaydi.
• Haqiqatni izlashda, hatto yaqin qarindoshlar va butun jamiyat xato yo'lda bo'lsa ham, ularga qarshi chiqish va to'g'ri yo'lni ko'rsatish kerak. Ibrohim alayhissalom o'z otasi va qavmiga nisbatan yumshoq, ammo ta'sirchan savol bilan murojaat qildilar.
• Inson o'z e'tiqodida mustahkam bo'lishi va haqiqatni aytishdan qo'rqmasligi lozim. Ibrohim alayhissalom yolg'iz o'zi butun jamiyatga qarshi chiqib, ularning xatolarini ochiq aytdilar.
• Bu savol orqali ta'lim berish usuli o'rganiladi: kishini o'ylashga undash, unga to'g'ridan-to'g'ri ayb qo'yishdan ko'ra, savol berish orqali haqiqatni o'zi anglashiga yordam berish samaraliroqdir.