Anbiyo surasi — Oyat 55

Kalimalarning ma'nolari:

• اللَّاعِبِينَ — hazil qiluvchilar, o‘yin-kulgi qiluvchilar, jiddiy bo‘lmagan kishilar.

Tafsir:

Ibrohim alayhissalomning qavmi unga hayrat va inkor bilan qarab dedilar: "Sen bizning oldimizga haq (jiddiy gap) bilan keldingmi, yoki hazil qiluvchi, o‘yin-kulgi bilan shug‘ullanuvchi kishilardanmisan?" Ya'ni, ular Ibrohimning so‘zlarini jiddiy qabul qilmay, uni masxara qilishdi. Ular: "Sen haqiqatan ham shuni aytayapsanmi, yoki biz bilan hazillashyapsanmi?" — deb so‘rashdi. Bu savol ularning Ibrohimning da'vatini rad etishlari va uning so‘zlarini jiddiy qabul qilmasliklarini ko‘rsatadi. Ular butlarga sig‘inishni tark etish haqidagi chaqiriqni aqlsizlik va behudalik deb bildilar, shuning uchun Ibrohimning gapini hazilga yo‘yib, uni o‘yin-kulgi qiluvchi deb atadilar.

Foydalar:

1. Haq da'vat qiluvchi yo‘lida turli xil masxara va haqoratlarga duch kelishi mumkin, ammo bu uning azmini susaytirmasligi kerak. Ibrohim alayhissalom o‘z qavmining bu masxarasiga sabr bilan javob berib, ularni haqqa da'vat qilishda davom etdi.
2. Bu oyatda haq va botil o‘rtasidagi farq aniq ko‘rsatilgan. Haq da'vat qiluvchilar jiddiy va sodiq bo‘lishlari, botil tarafdorlari esa haqni masxara qilish orqali o‘zlarini oqlashga urinishlari bayon qilingan.
3. Musulmon kishi haq yo‘lida bo‘lganida, uning so‘zlari jiddiy va maqsadli bo‘lishi, hazil va o‘yin-kulgidan xoli bo‘lishi lozim. Chunki haq da'vat — bu eng ulug‘ ish bo‘lib, unga jiddiy yondashish zarur.
4. Bu oyatda Ibrohim alayhissalomning jasorati va sabr-toqati namoyon bo‘ladi. U o‘z qavmining masxaralariga qaramay, haqni baland ovozda aytishda davom etdi. Bu esa musulmonlarga haqni aytishda qat'iy bo‘lishni o‘rgatadi.