سوره انبیاء — آيت 57

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• وَتَاللَّهِ: ۽ الله جو قسم آهي.
• لَأَكِيدَنَّ: آئون ضرور ڪو چالاڪ منصوبو رٿيندس، يعني ٽوڙي ڀڃي ڇڏيندس.
• أَصْنَامَكُم: اوھان جا بت.
• تُوَلُّوا مُدْبِرِينَ: اوھين موٽي وڃو، پٺي ڏئي هليا وڃو.

2) تفسير:

حضرت ابراهيم عليه السلام پنهنجي قوم کي سمجهائڻ لاءِ ڪوشش ڪئي، پر جڏهن انهن نه مڃيو، تڏهن هن دل ۾ فيصلو ڪيو ته انهن جي غيرحاضري ۾ سندن بت ٽوڙي ڇڏيندس، ته جيئن اهي پنهنجي غلطي محسوس ڪن. پنهنجي قوم کي خطاب ڪندي چيائين ته ”الله جو قسم! جڏهن اوھين پنهنجي عيد لاءِ شهر کان ٻاهر هليا وڃو، تڏهن آئون اوھان جي بتُن سان اهو سلوڪ ڪندس جيڪو اوھان کي پسند نه ايندو، يعني آئون انهن کي ٽوڙي ڀڃي ڇڏيندس.“ حضرت ابراهيم عليه السلام اهو قسم انهن کي ٻڌائڻ لاءِ نه پر پنهنجي دل ۾ پڪو ارادو ڪرڻ لاءِ کنيو، ۽ اهو به ممڪن آهي ته ڪن ماڻهن ٻڌو هجي پر انهن ان ڳالهه کي سنجيدگي سان نه ورتو هجي. مقصد اهو هو ته قوم جي شرڪ ۽ بت پرستيءَ جي باطل هجڻ جو عملي ثبوت پيش ڪيو وڃي، ته جڏهن اهي بت پنهنجو بچاءُ پاڻ نه ڪري سگهن، ته پوءِ اهي عبادت جي لائق ڪيئن ٿي سگهن ٿا؟

3) فائدا ۽ سبق:

• توحيد جي دعوت ۾ حڪمت: حضرت ابراهيم عليه السلام دليل ۽ حڪمت سان پنهنجي قوم کي سمجهايو، ۽ جڏهن لفظن سان ڳالهه نه ٺهي ته عملي طور سندن عقيدي جي باطل هجڻ جو ثبوت پيش ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.
• بت پرستيءَ جي بيوسيءَ جو اظهار: بت پنهنجو بچاءُ پاڻ نه ٿا ڪري سگهن، اهو ئي ثبوت آهي ته اهي عبادت جي لائق ناهن، ۽ سچو معبود صرف الله آهي.
• حق جي راهه ۾ بهادري: حضرت ابراهيم عليه السلام اڪيلو هجڻ باوجود حق جي راهه ۾ بهادريءَ سان اڳتي وڌيو، جيڪو اسان لاءِ سبق آهي ته حق جي حمايت ۾ ڪڏهن به پوئتي نه هٽبو.
• اسلام جي عقلي مضبوطي: اسلام اهو دين آهي جيڪو دليل ۽ عقل کي اهميت ڏئي ٿو، ۽ شرڪ جهڙي غلط عقيدي جي باطل هجڻ کي عملي طور ثابت ڪري ٿو.
• قرآن جي حڪمت عملي: قرآن مجيد ۾ انبياءَ جي زندگيءَ جا اهڙا واقعا بيان ٿيل آهن جيڪي انسان کي سوچڻ ۽ سمجهڻ تي اڀارين ٿا، ته جيئن هو صحيح عقيدو اختيار ڪري ۽ الله جي وحدانيت کي مڃي.