Anbiyo surasi — Oyat 62

Kalima ma'nolari:

• O'zing qildingmi? — ya'ni, "Sen shu ishni qilganmisan?"
• Ilohlarimizga — ya'ni, bizning xudolarimizga (butlarga).
• Yosh — bu yerda "qilganmisan" degan ma'noda.

Tafsir:

Qavm, ya'ni Ibrohim alayhissalomning qavmi, ularning butlari sindirilganini ko'rgach, hayrat va g'azab bilan Ibrohimni huzurlariga keltirdilar. Ular unga tanbeh va inkor ruhida savol berdilar: "Ey Ibrohim, senmisan bizning ilohlarimizga shu ishni qilgan? Ya'ni, ularni sindirib, parchalab tashlagan?" Bu savol ularning Ibrohimdan shubhalanganliklarini ko'rsatadi, chunki u avvaldan butlarga qarshi chiqib, ularni haqorat qilib kelgan edi. Ular bu ishni boshqa hech kimdan kutmagan edilar, chunki Ibrohim yolg'iz o'zi butlarni sindirishga jur'at qilgan edi. Bu savol ularning Ibrohimga bo'lgan shubhasi va g'azabini ifodalaydi, lekin ular hali isbotga ega emas edilar, shuning uchun undan so'rab, uning javobini kutdilar.

Foydalar:

• Bu voqeadan Ibrohim alayhissalomning botilga qarshi jasorati va haqiqat yo'lida qat'iy turishi o'rganiladi. U yolg'iz o'zi butun bir qavmning e'tiqodiga qarshi chiqib, ularning xudolari deb atagan narsalarining ojizligini ochib tashladi.
• Musulmon kishi uchun bu ibrat — haqiqat yo'lida yolg'iz qolsa ham, Allohga suyanib, botilga qarshi kurashishdan qo'rqmaslik kerak.
• Bu savol Ibrohimga berilgan bo'lsa-da, uning javobi (keyingi oyatlarda keladi) bizga o'rgatadiki, har qanday shubha va e'tirozga hikmat bilan javob berish, dalil bilan isbotlash lozim.
• Allohning payg'ambarlari o'z da'vatlarida sabr-qanoat va aql-u hikmat bilan harakat qilganlar, bu esa bizga da'vat va amr bil-ma'rufda o'rnakdir.