سوره مؤمنون — آيت 38

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ: هيءُ (يعني پيغمبر) رڳو هڪ ماڻهو ئي آهي.
• افْتَرَىٰ: هن پاڻ ئي ٺاهي جوڙي ڳالهه ڪئي.
• كَذِبًا: ڪوڙ، ٺاهيل ڳالهه.
• بِمُؤْمِنِينَ: مڃيندڙ، تصديق ڪندڙ.

2) تفسير:

ڪافرن پنهنجي ضد ۽ هٺ سبب اهو چيو ته هيءُ شخص جيڪو توهان کي ايمان ڏانهن سڏي ٿو، سو رڳو هڪ عام انسان آهي، جنهن پاڻ ئي الله تي ڪوڙ ٺاهي، پنهنجي طرفان پيغمبريءَ جو دعويٰ ڪيو آهي. اسان سندس ان دعويٰ کي هرگز مڃڻ وارا نه آهيون، نه سندس پيغام کي سچو سمجهون ٿا ۽ نه ئي قيامت ۽ بعث بعد الموت کي مڃيون ٿا.

اصل ۾ اهي ماڻهو پنهنجي انڪار ۽ ضد ۾ ايترا اڳتي وڌي ويا جو هڪ انسان کي الله جو رسول مڃڻ کان انڪار ڪري، کيس ڪوڙو ۽ مفترِي چوڻ لڳا. حالانڪه پيغمبر صلي الله عليه وسلم جي سچائي، امانت ۽ نيڪيءَ جا ثبوت سندن اکين اڳيان هئا، پر تعصب ۽ ضد سبب اهي حق کي مڃڻ لاءِ تيار نه هئا.

3) فائدا ۽ سبق:

• حق کي مڃڻ ۾ ضد رڪاوٽ بڻجي ٿو: جڏهن انسان ۾ هٺ ۽ ضد اچي وڃي ته هو صاف ۽ واضح حق کي به مڃڻ کان انڪار ڪري ٿو، جيئن ڪافرن پيغمبر صلي الله عليه وسلم کي مڃڻ کان انڪار ڪيو.
• پيغمبر جي سچائيءَ تي غور ڪرڻ گهرجي: اسان کي گهرجي ته پيغمبر صلي الله عليه وسلم جي زندگيءَ، سندس اخلاق ۽ سندس پيغام تي غور ڪريون، ته جيئن اسان کي حق جي سچائي واضح ٿئي.
• قرآن ۾ مخالفن جا اعتراض به محفوظ آهن: الله تعاليٰ قرآن ۾ مخالفن جا اعتراض ۽ سندن ڪوڙا الزام به بيان ڪيا آهن، ته جيئن مسلمان انهن کي سڃاڻي ۽ انهن جو جواب ڏئي سگهن.
• ايمان ۾ ثابت قدم رهڻ جي ترغيب: جڏهن مخالف ڪوڙا الزام لڳائين ۽ اسان کي ڪوڙو چوڻ لڳن، ته اسان کي پنهنجي ايمان تي قائم رهڻ گهرجي ۽ الله تي ڀروسو رکڻ گهرجي.
• اسلام ۾ يقين ۽ عمل جو ميل: صرف زباني اقرار ڪافي ناهي، پر دل سان يقين ۽ عمل سان تصديق ضروري آهي، جيئن ڪافرن چيو ته ”اسان مڃيندڙ نه آهيون“، يعني انهن دل سان به انڪار ڪيو.