سوره مؤمنون — آیه 55

معانی کلمات:

• نُمِدُّهُم: آنچه به آنان عطا میکنیم و پیوسته افزایش میدهیم.
• مال: اموال و داراییهای دنیوی.
• بنین: فرزندان پسر (و بهطور کلی اولاد).

تفسیر آیه:

آیا این کافران که به مال و فرزندان خود مغرور شدهاند، گمان میکنند که آنچه ما در زندگی دنیا به آنان میدهیم — از اموال و فرزندان — نشانهٔ کرامت و برتری آنان نزد ماست و پاداشی است که شایستهٔ آن هستند؟! هرگز چنین نیست. این بخششها نه از روی محبت و کرامت، بلکه وسیلهای برای آزمایش و مهلت دادن به آنان است. ما به آنان فرصت میدهیم و نعمتهای دنیوی را افزایش میدهیم تا در طغیان و سرکشی خود غرقتر شوند و بدین وسیله آنان را بهتدریج به سوی عذاب میکشانیم، اما اینان بهسبب غفلت و کوردلی، این واقعیت را درک نمیکنند و نمیفهمند که این امکانات، مکر و استدراج الهی است، نه نشانهٔ رضایت و خیرخواهی خداوند نسبت به آنان.

فواید و پیامهای آیه:

• هشدار دربارهٔ فریب دنیا: انسان نباید فراوانی مال و فرزند را نشانهٔ محبت خداوند بداند؛ چهبسا نعمتهای دنیوی، مایهٔ غرور و دوری از خداوند شوند و انسان را بهسوی هلاکت بکشانند.
• آزمایش الهی: خداوند بندگان خود را با نعمتها و سختیها میآزماید تا روشن شود چه کسی شکرگزار است و چه کسی ناسپاس. مال و فرزند نیز از ابزارهای این آزمایشاند.
• پرهیز از غرور: مؤمن باید همواره مراقب باشد که نعمتهای الهی او را مغرور نسازد و به طغیان و سرکشی نکشاند؛ بلکه باید از آنها در راه رضای خداوند و خدمت به خلق استفاده کند.
• درک سنت استدراج: از نشانههای حکمت الهی این است که گناهکاران را مهلت میدهد و نعمت میدهد تا بر گناهان خود بیفزایند و سپس آنان را بهشدت مؤاخذه کند. این سنت، خود هشداری برای بیداری و بازگشت بهسوی خداست.