سوره مؤمنون — آيت 78

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• أَنشَأَ: پيدا ڪيو، وجود ۾ آندو.
• السَّمْعَ: ٻڌڻ جي حس، يعني ڪن.
• الْأَبْصَارَ: ڏسڻ جون اکيون.
• الْأَفْئِدَةَ: دلون، يعني عقل ۽ سمجهه جا مرڪز.
• قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ: تمام گهٽ شڪر ادا ڪريو ٿا.

2) تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي قدرت ۽ رحمت جو ذڪر ڪندي فرمائي ٿو ته اهو ئي آهي جنهن توهان لاءِ ٻڌڻ جي حس پيدا ڪئي، جنهن سان توهان آوازون ٻڌو ٿا ۽ علم حاصل ڪريو ٿا؛ ۽ اکيون عطا ڪيون، جن سان توهان رنگ ۽ شڪلون ڏسي سگهو ٿا ۽ دنيا جي نشانين تان عبرت وٺو ٿا؛ ۽ دلون ڏنيون، جن سان توهان سمجهو ٿا، غور ۽ فڪر ڪريو ٿا ۽ حق ۽ باطل ۾ تميز ڪريو ٿا. اهي سڀ نعمتون الله جي طرفان توهان تي احسان آهن. پر انهن عظيم نعمتن جي باوجود توهان جي شڪر ۾ تمام گهٽتائي آهي ۽ توهان الله جي ٻڌايل نعمتن جو قدر گهٽ ئي ڪريو ٿا. حقيقت ۾ گهٽ شڪر ئي نه ٿو ڪريو، بلڪه اڪثر ماڻهو انهن نعمتن کي وساري ۽ انهن جو صحيح استعمال نه ٿا ڪن.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ جو ذڪر ڪيل نعمتون (ٻڌڻ، ڏسڻ ۽ سمجهڻ) انسان جي زندگيءَ لاءِ بنيادي ۽ انتهائي قيمتي آهن؛ انهن کي سڃاڻڻ ۽ انهن تي غور ڪرڻ ايمان ۾ اضافو ڪري ٿو.
• اهي نعمتون الله جي وجود، سندس قدرت ۽ سندس رحمت تي دليل آهن؛ جيڪو انهن تي سوچي ٿو، اهو الله جي وحدانيت کي سمجهي ٿو.
• شڪر ادا ڪرڻ هڪ مسلمان جي زندگيءَ جو لازمي حصو آهي؛ شڪر نه رڳو زبان سان، پر عمل سان به ٿئي ٿو، يعني انهن نعمتن کي الله جي رضا لاءِ استعمال ڪرڻ.
• قرآن مجيد انسان کي بار بار غور ۽ فڪر ڏانهن سڏي ٿو ته جيئن هو پنهنجي اندر ۽ ٻاهر جي نعمتن کي سڃاڻي ۽ پنهنجي پالڻهار جو شڪرگذار بڻجي.
• هي آيت اسان کي سيکاري ٿي ته نعمتن جي حوالي سان غفلت نه ڪريون، پر انهن کي الله جي ياد ۽ عبادت ۾ استعمال ڪريون، ته جيئن دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي حاصل ٿئي.